Toegang tot nieuwe kankermedicijnen halveert in Nederland

Margriet Bos · 2026-05-20

Het is een schokkende realiteit: de toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland gaat snel achteruit. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor deze levensreddende medicijnen is in diezelfde periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. ### Waarom daalt de toegang tot nieuwe kankermedicijnen? De cijfers liegen er niet om. We hebben het hier over een halvering van de beschikbaarheid in slechts vier jaar tijd. Dat is niet alleen zorgwekkend, het is een directe bedreiging voor de gezondheid van duizenden mensen. Maar waar komt deze achteruitgang vandaan? - **Strenge beoordelingsprocedures**: Het Zorginstituut Nederland beoordeelt elk nieuw medicijn op kosten-effectiviteit. Dit duurt gemiddeld langer dan in andere Europese landen. - **Budgettaire druk**: De zorgkosten stijgen, en nieuwe kankermedicijnen zijn vaak extreem duur. Soms wel tienduizenden euro's per behandeling per patiënt. - **Complexe onderhandelingen**: Farmaceutische bedrijven en de overheid moeten prijsafspraken maken, wat weken of maanden kan duren. Het gevolg? Patiënten wachten gemiddeld bijna anderhalf jaar langer op een nieuw middel dan hun Europese buren. En dat terwijl elke dag telt bij kanker. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor iemand met een kankerdiagnose is tijd kostbaar. Een wachttijd van 525 dagen kan het verschil betekenen tussen een behandeling die aanslaat en een die te laat komt. Neem bijvoorbeeld een nieuwe immunotherapie die in 2021 in Europa werd goedgekeurd. In Duitsland was het binnen enkele maanden beschikbaar. In Nederland moesten patiënten bijna twee jaar wachten. Het is niet alleen de vertraging die pijn doet. Het is ook het gevoel van onrechtvaardigheid. Waarom hebben patiënten in andere landen wel toegang tot deze middelen? Het antwoord ligt in ons eigen systeem, dat prioriteit geeft aan kostenbeheersing boven snelheid. ### Wat kunnen we doen om de situatie te verbeteren? We staan niet machteloos. Er zijn stappen die we kunnen zetten om de toegang te versnellen zonder de kwaliteit van zorg in gevaar te brengen. - **Vereenvoudig de beoordelingsprocedures**: Kijk naar landen zoals Duitsland, waar nieuwe medicijnen sneller worden goedgekeurd na een korte beoordeling. - **Investeer in onderhandelingen**: Maak gebruik van gezamenlijke Europese inkoop om prijzen te drukken, zodat budgettaire bezwaren minder zwaar wegen. - **Verhoog transparantie**: Laat patiënten en artsen weten waarom een medicijn wordt vertraagd. Dat schept vertrouwen en begrip. Het is een complex probleem, maar niet onoplosbaar. We moeten alleen de wil hebben om het aan te pakken. ### Een oproep tot actie Deze cijfers zijn een wake-up call. Als we niets doen, blijft de toegang tot nieuwe kankermedicijnen dalen. En dat is niet alleen een statistiek – het gaat om echte mensen, echte levens. Laten we daarom samenwerken: overheid, zorgverzekeraars, artsen en farmaceuten. Alleen dan kunnen we de wachttijden terugdringen en ervoor zorgen dat Nederlandse patiënten dezelfde kansen krijgen als hun Europese buren. Het is tijd om in actie te komen. Want elke dag dat we wachten, is een dag te veel.