Toegang kankerpatiënten tot nieuwe medicijnen halveert

Margriet Bos · 2026-05-20

De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland gaat snel achteruit. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten; vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor oncologische geneesmiddelen is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Dit is geen goed nieuws, en het raakt direct de kwaliteit van leven van duizenden mensen. Laten we eens kijken wat er precies aan de hand is en waarom dit zo'n groot probleem vormt. ### Waarom daalt de toegang tot nieuwe medicijnen? Er zijn verschillende redenen waarom de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland zo snel achteruitgaat. Een belangrijke factor is de complexiteit van de Nederlandse vergoedingssystematiek. Ziekenhuizen en zorgverzekeraars moeten onderhandelen over prijzen, en dat duurt vaak lang. Daarnaast speelt de kosten-batenanalyse een rol: nieuwe medicijnen zijn vaak extreem duur, en de overheid moet keuzes maken over wat wel en niet wordt vergoed. - De onderhandelingen tussen farmaceuten en de overheid kunnen jaren duren. - Er is ook een tekort aan gespecialiseerde artsen die deze medicijnen kunnen voorschrijven. - Patiëntenorganisaties uiten kritiek op het gebrek aan transparantie in het proces. Het gevolg is dat patiënten in Nederland soms maanden of zelfs jaren moeten wachten op een behandeling die in andere Europese landen al beschikbaar is. Dat is niet alleen frustrerend, maar ook levensbedreigend. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor een patiënt met kanker is tijd vaak letterlijk van levensbelang. Een wachttijd van 525 dagen kan het verschil betekenen tussen een kans op genezing en een onomkeerbare verslechtering. Stel je voor: je hoort dat er een nieuw medicijn is dat jouw overlevingskansen kan verdubbelen, maar je moet er bijna twee jaar op wachten. Dat is de realiteit voor veel mensen in Nederland. > 'Het wachten voelt alsof je elke dag een beetje van je hoop verliest,' zegt een woordvoerder van een patiëntenorganisatie. 'We begrijpen dat er keuzes gemaakt moeten worden, maar de huidige situatie is onhoudbaar.' Daarnaast zorgt de lange wachttijd ook voor extra stress en onzekerheid bij patiënten en hun families. Het kan leiden tot een verminderde kwaliteit van leven, zelfs als de behandeling uiteindelijk wel wordt gestart. ### Wat moet er veranderen? Het is duidelijk dat het huidige systeem niet werkt voor patiënten. Er zijn verschillende oplossingen die de overheid en zorgverzekeraars kunnen overwegen: - Snellere onderhandelingen met farmaceuten over prijzen, bijvoorbeeld door internationale samenwerking. - Meer transparantie over de criteria die worden gebruikt om medicijnen wel of niet te vergoeden. - Investeringen in de infrastructuur van ziekenhuizen om de capaciteit te vergroten. Daarnaast kunnen patiënten zelf ook stappen ondernemen, zoals het raadplegen van een second opinion of het informeren naar klinische studies. Maar de grootste verantwoordelijkheid ligt bij de beleidsmakers. ### Conclusie De toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland is de afgelopen vier jaar gehalveerd, en de wachttijd is verdubbeld. Dit is een ernstige situatie die vraagt om onmiddellijke actie. Patiënten verdienen betere toegang tot levensreddende behandelingen, en het is aan de overheid en zorgverzekeraars om dit mogelijk te maken. Laten we hopen dat de cijfers van 2025 een wake-up call zijn voor iedereen die betrokken is bij de zorg in Nederland.