Waarom het tekort aan gz-psychologen in het Noorden nu écht pijn gaat doen

Margriet Bos · 2026-08-14

Het is een onderwerp dat de laatste tijd steeds vaker opduikt in gesprekken met zorgprofessionals uit het Noorden van Nederland. Het tekort aan gz-psychologen is niet nieuw, maar de situatie dreigt nu wel degelijk te escaleren. Door het schrappen van opleidingsplaatsen komt de geestelijke gezondheidszorg in deze regio namelijk nog verder onder druk te staan. En dat terwijl de wachtlijsten al zo lang zijn. Je zou denken dat we juist meer mensen zouden opleiden om het probleem op te lossen. Maar de realiteit is weerbarstiger. Er is een tekort aan opleidingsplekken, aan stagebegeleiders en aan financiering. Het gevolg? Minder nieuwe gz-psychologen die de arbeidsmarkt betreden, terwijl de vraag naar psychische hulp juist blijft groeien. Het is een vicieuze cirkel waar maar moeilijk een uitweg uit lijkt te komen. ### Wat betekent dit concreet voor de zorg in het Noorden? Het Noorden heeft altijd al te maken gehad met een specifieke uitdaging: de afstand. Voor veel mensen in Groningen, Friesland en Drenthe is de reistijd naar een zorginstelling al behoorlijk. Wanneer er dan ook nog eens minder behandelaren beschikbaar zijn, wordt de toegang tot zorg steeds lastiger. Patiënten moeten langer wachten op een intake, behandelingen worden uitgesteld en de druk op de huisartsen neemt toe. Daar komt bij dat de zorgvraag in het Noorden niet kleiner wordt. Integendeel. Vergrijzing speelt een rol, maar ook de toenemende complexiteit van problemen. Mensen kampen vaker met meerdere klachten tegelijk, zoals depressie in combinatie met financiële problemen of eenzaamheid. Dat vraagt om specialistische zorg, maar precies die specialisten zijn straks nog moeilijker te vinden. ### De gevolgen voor de wachtlijsten We kennen het beeld: maanden wachten op een eerste gesprek. Helaas zal dat beeld de komende jaren waarschijnlijk alleen maar somberder worden. Zonder voldoende nieuwe instroom van gz-psychologen groeit de achterstand. En dat heeft niet alleen impact op de individuele patiënt, maar ook op de hele keten. - Huisartsen zien meer mensen met psychische klachten die ze zelf moeten opvangen. - De druk op de crisisdiensten neemt toe, omdat mensen langer doorsudderen met klachten. - De kosten voor de zorg stijgen, omdat problemen complexer worden voordat er hulp komt. Het is een sneeuwbaleffect waar niemand op zit te wachten. En het zijn vaak de meest kwetsbare mensen die de dupe worden. ### Waarom worden opleidingsplaatsen dan geschrapt? Dat is de vraag die veel zorgprofessionals zich stellen. Het antwoord is helaas niet eenduidig. Er is een tekort aan erkende opleidingsinstellingen en aan supervisoren die de opleiding kunnen begeleiden. Daarnaast spelen budgettaire overwegingen een rol. Het opleiden van een gz-psycholoog kost tijd en geld, en in tijden van bezuinigingen wordt daar al snel op gekort. Maar hier wringt de schoen. Want wat op de korte termijn geld bespaart, kost op de lange termijn juist veel meer. Een goed opgeleide psycholoog kan mensen sneller en effectiever helpen, waardoor ze minder vaak een beroep doen op duurdere zorg. Het is een investering die zichzelf terugverdient, maar daar lijkt men in Den Haag soms anders over te denken. ### Wat kan er gedaan worden? Het is makkelijk om te zeggen dat het probleem bij de overheid ligt, maar ook zorginstellingen zelf hebben een rol. Zo zouden ze meer kunnen investeren in de begeleiding van stagiaires en net afgestudeerde psychologen. Een goede werkplek met voldoende supervisie is namelijk een belangrijke reden voor jonge professionals om in de regio te blijven. Daarnaast is er een rol weggelegd voor innovatie. E-health en digitale behandelvormen kunnen een deel van de zorg verlichten, al is het geen wondermiddel. Voor veel mensen blijft persoonlijk contact essentieel. De combinatie van digitale ondersteuning en persoonlijke aandacht lijkt de meest kansrijke weg vooruit. ### Tot slot: dit raakt ons allemaal Misschien denk je: het gaat mij niet aan, ik heb geen psychische klachten. Maar de kans is groot dat je iemand kent die er wel mee te maken heeft. Een familielid, een vriend of een collega. Iedereen heeft weleens een luisterend oor nodig. En als dat luisterende oor straks nog moeilijker te vinden is, dan raakt dat ons allemaal. Het is daarom belangrijk dat dit onderwerp op de agenda blijft staan. Niet alleen in de zorg, maar ook in de politiek en in de media. Want alleen door erover te blijven praten, kunnen we ervoor zorgen dat er structurele oplossingen komen. En dat er straks weer voldoende gz-psychologen zijn die de zorg kunnen bieden die mensen zo hard nodig hebben. De toekomst van de geestelijke gezondheidszorg in het Noorden hangt ervan af. Laten we hopen dat de urgentie nu echt wordt gevoeld, voordat de wachtlijsten nog verder oplopen en de druk op de zorg onhoudbaar wordt. Het is een kwestie van prioriteiten stellen. En die prioriteit zou duidelijk moeten zijn: investeren in mensen, zodat zij kunnen investeren in de zorg voor anderen.