Waarom het tekort aan gz-psychologen het noorden harder raakt dan je denkt

Margriet Bos · 2026-08-14

Het is geen geheim dat de zorg in Nederland onder druk staat. Maar in het noorden van het land is de situatie zorgwekkender dan veel mensen beseffen. Het tekort aan gz-psychologen groeit, en nu ook nog eens het aantal opleidingsplaatsen wordt geschrapt, komen steeds meer mensen zonder de juiste hulp te zitten. En dat terwijl de wachtlijsten al maandenlang oplopen. Misschien denk je: dat is een probleem voor later. Maar de realiteit is dat dit nú al voelbaar is, in dorpen en steden van Groningen tot Friesland en Drenthe. Huisartsen zien het, praktijkondersteuners zien het, en vooral de mensen die wachten op behandeling zien het. Ze worden van het kastje naar de muur gestuurd. ## Wat is er precies aan de hand? Het aantal gz-psychologen is al jaren te laag om aan de vraag te voldoen. Dat komt onder andere door vergrijzing, een toename van psychische klachten en een tekort aan instroom in de opleiding. Maar het probleem wordt nu verergerd doordat er minder opleidingsplaatsen beschikbaar komen. Minder opgeleide psychologen betekent minder behandelingen, langere wachtlijsten en meer druk op de rest van de zorg. In het noorden is dat extra pijnlijk. Waarom? Omdat de afstanden groot zijn en het aantal zorginstellingen beperkt is. In een stad als Amsterdam kun je nog uitwijken naar een andere praktijk, maar in een dorp in Oost-Groningen is de keuze vaak heel klein. En als de enige psycholoog in de regio met pensioen gaat, is er simpelweg niemand om het over te nemen. ### De gevolgen voor patiënten De gevolgen zijn niet abstract. Mensen met depressies, angststoornissen of trauma's moeten soms maanden wachten op een intakegesprek. Sommigen haken af voordat ze überhaupt geholpen worden. Anderen belanden op de spoedeisende hulp omdat de situatie thuis escaleert. Dat is niet alleen menselijk verdrietig, maar ook duur voor de samenleving. - Wachtlijsten van zes tot negen maanden zijn in sommige regio's eerder regel dan uitzondering. - Jongeren met psychische klachten vallen buiten de boot omdat de ggz-instellingen vol zitten. - Mensen die wél hulp krijgen, worden vaak na een paar sessies alweer ontslagen omdat er geen capaciteit is voor langdurige begeleiding. Dat laatste is misschien wel het meest frustrerend. Je hebt eindelijk een plekje, je bouwt vertrouwen op met je behandelaar, en dan moet je stoppen omdat er een wachtlijst is van tachtig mensen achter je. ## Waarom worden opleidingsplaatsen geschrapt? Het schrappen van opleidingsplaatsen klinkt vreemd, zeker als er een tekort is. Maar het heeft te maken met financiering. Opleidingsplaatsen worden betaald uit zorgbudgetten, en die staan onder druk. Zorginstellingen moeten bezuinigen en kiezen er dan voor om geen nieuwe opleidingsplaatsen aan te bieden. Op korte termijn bespaart dat geld, maar op lange termijn lost het niets op. Sterker nog, het maakt het probleem alleen maar groter. Het is een vicieuze cirkel: minder psychologen betekent meer werkdruk voor degenen die er wel zijn, waardoor zij eerder uitvallen. En wie uitvalt, wordt niet snel vervangen. De zorg in het noorden komt daardoor steeds verder in de knel. ### Wat kan eraan gedaan worden? Er is geen simpele oplossing, maar er zijn wel stappen die gezet kunnen worden. Allereerst moet er meer geld naar opleidingsplaatsen, ook als dat betekent dat er op andere plekken bezuinigd moet worden. Daarnaast zouden regionale initiatieven gestimuleerd kunnen worden, zoals samenwerking tussen huisartsenpraktijken en gespecialiseerde ggz. Ook e-health en online behandelingen kunnen een deel van de druk wegnemen, al is dat niet voor iedereen geschikt. Als je zelf wacht op hulp, is het belangrijk om te weten dat je niet alleen bent. Praat erover met je huisarts, vraag naar alternatieven zoals groepsbehandelingen of online modules. Soms is er meer mogelijk dan je denkt, ook al voelt het alsof je vastloopt. ## De toekomst van de ggz in het noorden Het is lastig om positief te blijven als de cijfers tegenzitten. Maar er zijn ook lichtpuntjes. Steeds meer zorgverleners bundelen hun krachten en zoeken naar creatieve oplossingen. Er wordt geëxperimenteerd met buurtteams en preventieve programma's om problemen eerder te signaleren. Toch blijft de kern van het probleem overeind: zonder voldoende opgeleide psychologen kunnen we de zorg niet op peil houden. De komende jaren worden cruciaal. Gaan we investeren in de toekomst van de geestelijke gezondheidszorg, of laten we het noorden verder leeglopen? Het antwoord bepaalt niet alleen de wachtlijsten, maar ook het welzijn van duizenden mensen die nu nog in onzekerheid verkeren. En dat is iets waar we allemaal mee te maken krijgen, vroeg of laat. Dus de volgende keer dat je hoort over een tekort aan psychologen, onthoud dan: het is niet alleen een probleem van de zorgsector. Het is een probleem van ons allemaal. En hoe eerder we dat onder ogen zien, hoe sneller we kunnen werken aan een oplossing.