Straatarts onthult schaduwzijde Nederlandse zorg

Margriet Bos · 2026-03-23

De presentatie van straatarts Michelle van Tongerloo tijdens het International Forum on Quality & Safety in Healthcare liet weinig aan de verbeelding over. Haar verhaal over de mankementen in ons zorgstelsel raakte een gevoelige snaar, vooral als het gaat om de mensen die aan de rand van de samenleving staan. We praten vaak over hoe goed onze zorg is, maar Michelle's woorden zetten dat beeld op zijn kop. Ze sprak over mensen die door de mazen van het net vallen, die niet meer mee kunnen komen in een systeem dat steeds complexer wordt. ### Wie zijn de 'uitgespuugden' van onze samenleving? Michelle had het over mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats, ouderen die geen familie meer hebben, en mensen met complexe psychische problemen. Zij vallen buiten de boot, terwijl onze verzorgingsstaat juist voor iedereen zou moeten zijn. Het zijn vaak dezelfde groepen: - Ouderen zonder netwerk die thuis komen te zitten - Mensen met verslavingsproblematiek - Dak- en thuislozen - Mensen met ongedocumenteerde status "Ons systeem is gebouwd voor de gemiddelde burger," zei Michelle tijdens haar presentatie. "Maar wat als je niet gemiddeld bent? Wat als je leven te complex is voor standaard protocollen? Dan sta je al snel buiten de deur." ### De praktijk versus de papieren werkelijkheid In de spreekkamer van een straatarts ziet de wereld er anders uit dan in beleidsstukken. Michelle deelde voorbeelden van patiënten die weken moesten wachten op hulp, terwijl hun situatie acuut was. Ze vertelde over een oudere man van 78 jaar die zijn medicatie niet meer kon betalen, maar wel moest voldoen aan ingewikkelde aanvraagprocedures. Het gaat niet alleen om geld, hoewel dat zeker een rol speelt. Het gaat vooral om toegankelijkheid. Hoe vind je de weg in een bos van regels en instanties als je al moeite hebt met de dag door komen? ### Wat kunnen we leren van deze verhalen? Michelle's presentatie was geen aanklacht, maar een oproep tot reflectie. Ze vroeg ons om eens kritisch naar ons eigen systeem te kijken. Waar laten we mensen vallen? En belangrijker: hoe kunnen we dat voorkomen? Een paar punten om over na te denken: - Vereenvoudig procedures voor de meest kwetsbaren - Creëer laagdrempelige toegangspunten - Luister naar ervaringsdeskundigen - Investeer in preventie in plaats van alleen in behandeling ### De weg vooruit Het mooie aan Michelle's verhaal was dat het niet bij problemen bleef. Ze schetste ook mogelijkheden voor verbetering. Kleine aanpassingen kunnen al een groot verschil maken. Denk aan mobiele spreekuren, betere samenwerking tussen instanties, en meer ruimte voor maatwerk. We hebben in Nederland een zorgstelsel om trots op te zijn, maar dat betekent niet dat we kritisch mogen blijven. Integendeel. Juist omdat we zo'n goed systeem hebben, moeten we streven naar inclusie voor iedereen. Michelle's woorden blijven nog lang nazinderen. Ze raakten niet alleen aan de tekortkomingen van ons zorgsysteem, maar vooral aan een fundamentele vraag: voor wie is onze samenleving eigenlijk bedoeld? En wie laten we buiten staan? Laten we die vraag serieus nemen. Laten we luisteren naar de verhalen van mensen zoals Michelle ze hoort. Alleen dan kunnen we bouwen aan een zorgsysteem dat echt voor iedereen werkt, niet alleen voor degenen die het systeem begrijpen. Want uiteindelijk gaat het niet om protocollen of budgetten. Het gaat om mensen. En elke persoon die buiten de boot valt, is er één te veel.