Waarom spreiding van ziekenhuiszorg ter discussie staat

Margriet Bos · 2026-10-16

Het is een discussie die veel mensen raakt, ook als ze er niet dagelijks mee bezig zijn. Moet eenvoudige ziekenhuiszorg verdeeld blijven over het land, of kunnen we die beter concentreren? Veldpartijen zijn daar behoorlijk kritisch over. Dat blijkt uit een onderzoek van het Zorginstituut naar de concentratie en spreiding van ziekenhuiszorg. Interessant, want je zou denken: concentreren is toch goed? Bij ingewikkelde operaties wel, ja. Maar bij eenvoudige zorg ligt dat anders. En juist daar knelt de discussie. ### Concentratie van hoogcomplexe zorg: logisch, maar niet vanzelfsprekend Bij hoogcomplexe zorg is concentratie inmiddels bijna gemeengoed. Denk aan complexe kankerbehandelingen of zeldzame operaties. Hoe vaker een team zulke ingrepen doet, hoe beter de uitkomsten meestal zijn. Dat is geen mening, dat is wat de praktijk laat zien. Maar veldpartijen vragen zich af of dat uitgangspunt automatisch moet doorschuiven naar de eenvoudige zorg. Moet een simpele ingreep dan ook naar één plek? Dat voelt voor veel mensen als een stap te ver. Zeker als je bedenkt dat reizen naar een ziekenhuis voor sommigen al een flinke opgave is. ### Waarom spreiding juist voor senioren belangrijk blijft Hier wordt het concreet. Voor ouderen is nabijheid geen luxe. Een rit van een uur naar een gespecialiseerd centrum kan net te veel zijn, zeker als je afhankelijk bent van anderen of zelf niet meer rijdt. - Een controle of kleine ingreep dichtbij huis scheelt tijd, stress en kosten - Mantelzorgers en familie kunnen makkelijker mee - De drempel om hulp te zoeken wordt lager En dat laatste punt is misschien wel het belangrijkste. Als zorg te ver weg is, stellen mensen een bezoek uit. Niet omdat ze niet willen, maar omdat het te veel gedoe wordt. ### Wat veldpartijen precies kritisch maakt De kritiek richt zich vooral op de aanname dat concentratie altijd beter is. Veldpartijen wijzen erop dat de kwaliteit van eenvoudige zorg niet automatisch stijgt als je die op één plek neerzet. Soms gaat het juist om de vertrouwde omgeving, de bekende gezichten en de korte lijnen. > "Concentreren waar het moet, spreiden waar het kan. Maar dat 'waar het kan' wordt te vaak vergeten." Dat is in feite de kern van de boodschap. Het gaat niet om kiezen tussen zwart of wit. Het gaat om maatwerk per zorgsoort. ### Wat dit betekent voor de praktijk Voor zorgverleners en beleidsmakers betekent dit dat de discussie genuanceerder moet. Niet simpelweg 'meer concentratie' als doel op zich, maar kijken welke zorg echt gebaat is bij bundeling en welke juist bij nabijheid. Voor professionals die werken met persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen is dit herkenbaar. Veiligheid en zelfstandigheid thuis hangen nauw samen met hoe bereikbaar zorg is. Als het dichtbij geregeld is, durven mensen langer zelfstandig te blijven wonen. Kortom: de concentratie van hoogcomplexe zorg moet zeker doorgaan. Maar of spreiding van eenvoudige zorg daarbij past, daar is het laatste woord nog niet over gezegd. En dat is precies waar veldpartijen de vinger op leggen.