Het schokkende gemis van VWS bij het Tata Steel-overleg: dit zegt het over onze gezondheid

Margriet Bos · 2026-07-21

Stel je voor: drie jaar lang zit een expertgroep om tafel met een van de grootste vervuilers van Nederland. Ze bespreken de impact op de gezondheid van duizenden mensen. En in al die tijd? Geen enkele ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is komen opdagen. Laat staan een minister. Dat is precies wat Marcel Levi, voorzitter van de Expertgroep Gezondheid IJmond, aan de kaak stelt. Hij vraagt zich hardop af: waarom eist VWS geen plek op aan die tafel? Het is een vraag die ons allemaal aangaat, want het gaat hier niet over een abstract beleidsstuk – het gaat over de lucht die we inademen. ### Waarom is VWS zo afwezig? Het is opvallend dat juist het ministerie dat verantwoordelijk is voor de volksgezondheid, niet actief betrokken is bij een dossier dat directe gevolgen heeft voor de longen van omwonenden. De Expertgroep Gezondheid IJmond is in het leven geroepen om onafhankelijk onderzoek te doen naar de gezondheidseffecten van Tata Steel. Denk aan longziekten, astma, en zelfs een verhoogd risico op kanker. Toch blijft VWS op de achtergrond. Waarom? Mogelijk speelt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) de hoofdrol, omdat het om milieuwetgeving gaat. Maar gezondheid is toch een kerntaak van VWS? Het voelt alsof er een blinde vlek is. - **Gebrek aan coördinatie:** Verschillende ministeries werken langs elkaar heen. - **Politieke gevoeligheid:** Tata Steel is een grote werkgever, wat druk legt op politieke beslissingen. - **Geld versus gezondheid:** Economische belangen wegen soms zwaarder dan volksgezondheid. > "Het is opmerkelijk dat het ministerie van VWS niet structureel aan tafel zit bij dit soort overleggen," zegt Levi. "We hebben het over de gezondheid van een hele regio." ### Wat betekent dit voor de inwoners van de IJmond? De regio IJmond, met steden als IJmuiden en Velsen, heeft al jaren te maken met hoge concentraties fijnstof en kankerverwekkende stoffen uit de staalfabriek. Bewoners maken zich zorgen, en terecht. Uit onderzoek blijkt dat het aantal longkankerpatiënten in de buurt van Tata Steel hoger ligt dan gemiddeld. Als VWS niet actief meedenkt, missen we misschien cruciale signalen. Denk aan: - **Vroegtijdige waarschuwingen:** Gezondheidsdata die tijdig worden geanalyseerd. - **Preventieprogramma's:** Voorlichting over luchtkwaliteit en gezondheidsrisico's. - **Betere monitoring:** Continue metingen van de uitstoot en de effecten op de omgeving. ### Wat kunnen we doen? Het is makkelijk om te zeggen: "Daar gaan politici maar over." Maar als burger kun je ook een rol spelen. Deel je zorgen met je gemeenteraadslid of de GGD. Vraag om transparantie. Want als een expert als Marcel Levi al moet hameren op de betrokkenheid van VWS, dan is er werk aan de winkel. De les? Gezondheid mag geen bijzaak zijn in een economisch debat. Het is tijd dat VWS zijn verantwoordelijkheid neemt – niet alleen in de IJmond, maar bij elk groot industrieel dossier dat onze gezondheid raakt. Het is een kwestie van prioriteiten. En die kunnen we alleen samen bijstellen.