Regionale afspraken in de zorg: waarom waarnemers vaak niet op de hoogte zijn

Margriet Bos · 2026-05-06

De zorgsector in Nederland staat nooit stil. Bestuurder Ed Deen van Zorgtopics had het er vorige week over: veranderingen doorvoeren is geen eenvoudige klus. Een van de voorbeelden die hij aanhaalde, is de stepped care-benadering bij knie- of heupartrose. Het idee klinkt simpel: patiënten moeten niet meteen naar het ziekenhuis worden doorgestuurd. In plaats daarvan krijgen ze eerst fysiotherapie aangeboden in de eerstelijnszorg. Maar de praktijk is weerbarstiger dan het lijkt. ### Waarom waarnemers vaak niet op de hoogte zijn Veel waarnemers in de zorg weten simpelweg niet welke regionale afspraken er zijn gemaakt. Dat is een probleem. Stel je voor: een oudere patiënt met kniepijn komt bij een waarnemend huisarts. Die arts heeft geen idee van de lokale richtlijnen en stuurt de patiënt direct door naar het ziekenhuis. Terwijl een paar kilometer verderop de afspraak is dat eerst fysiotherapie wordt geprobeerd. Het gevolg? Onnodige verwijzingen, hogere kosten en frustratie bij zowel patiënten als zorgverleners. De oplossing ligt in betere communicatie en scholing. Waarnemers moeten actief worden geïnformeerd over de regionale protocollen. Denk aan: - Een digitaal overzicht dat altijd up-to-date is - Korte trainingen voor nieuwe waarnemers - Een centraal aanspreekpunt per regio  ### De stepped care-benadering in de praktijk De stepped care-benadering is niet nieuw. Het wordt al jaren gebruikt bij psychische klachten en chronische pijn. Het idee is dat je begint met de minst ingrijpende en goedkoopste behandeling. Pas als dat niet werkt, ga je een stapje verder. Bij knie- of heupartrose betekent dat: eerst leefstijladviezen, dan fysiotherapie en pas daarna een verwijzing naar de orthopeed. Het mooie is dat deze aanpak vaak effectiever is dan meteen naar het ziekenhuis gaan. Patiënten leren zelf actiever om te gaan met hun klachten. En de zorg blijft betaalbaar. Maar het werkt alleen als iedereen dezelfde kant op kijkt. Dat is precies waar het misgaat. ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor ouderen met gewrichtsklachten is het extra belangrijk dat waarnemers op de hoogte zijn van regionale afspraken. Zij zijn vaak kwetsbaarder en hebben baat bij een gestructureerde aanpak. Een bezoek aan het ziekenhuis is voor hen niet altijd makkelijk. Het kost energie, tijd en soms ook geld. Door eerst fysiotherapie in de buurt te proberen, blijft de zorg dichtbij en persoonlijk. > "Het is niet alleen een kwestie van protocollen, maar van vertrouwen in de eerste lijn." – Ed Deen Deen benadrukt dat het gaat om een cultuurverandering. Niet alleen waarnemers, maar ook vaste zorgverleners moeten wennen aan het idee dat niet elk probleem meteen specialistische zorg nodig heeft. ### Hoe kunnen we dit verbeteren? Er zijn een paar concrete stappen die regio's kunnen zetten: - Maak regionale afspraken digitaal inzichtelijk voor alle waarnemers - Organiseer periodieke bijeenkomsten om kennis te delen - Gebruik een app of portal met actuele richtlijnen - Zorg voor een terugkoppeling als een waarnemer afwijkt van het protocol Het klinkt misschien als veel werk, maar de voordelen zijn groot. Minder onnodige verwijzingen, lagere kosten en tevreden patiënten. En dat is precies wat we willen in de Nederlandse zorg. ### De rol van technologie Technologie kan een belangrijke rol spelen. Denk aan een digitaal platform waar alle regionale afspraken staan. Waarnemers kunnen dan snel checken wat de juiste stap is. Ook kunnen ze meldingen krijgen als er iets verandert. Het is een kleine investering die zich snel terugbetaalt. Maar technologie alleen is niet genoeg. Het gaat ook om de menselijke factor. Waarnemers moeten het gevoel hebben dat ze erbij horen en dat ze kunnen rekenen op ondersteuning. Een telefoontje naar een vast aanspreekpunt kan al veel verschil maken. ### Conclusie De stepped care-benadering bij knie- of heupartrose is een goed voorbeeld van hoe de zorg efficiënter kan. Maar het succes hangt af van de uitvoering. Waarnemers moeten op de hoogte zijn van regionale afspraken. Anders blijft het een papieren werkelijkheid. Met betere communicatie, scholing en een beetje technologie kunnen we dat veranderen. En dat is goed nieuws voor iedereen, vooral voor ouderen die gewoon goede zorg verdienen.