Recensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een prikkelend en belangrijk boek: *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* van oncoloog Schelto Kruijff. Het stelt fundamentele vragen over de moderne geneeskunde en dwingt ons om kritisch na te denken over zorg die we vaak als vanzelfsprekend beschouwen. Dit is geen droge academische verhandeling, maar een toegankelijk en confronterend werk dat je aan het denken zet. ### Overbehandeling: een stille epidemie Kruijff, een ervaren oncoloog, spreekt zich openlijk uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek. Hij houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. Dat is moedig, want het raakt aan de kern van hoe we gezondheid en geneeskunde benaderen. Zijn boodschap is helder: niet elke afwijking hoeft behandeld te worden, en soms doen we meer kwaad dan goed met al die scans en ingrepen. Neem bijvoorbeeld prostaatkanker. Bij oudere mannen wordt dit vaak ontdekt, maar lang niet altijd is behandeling nodig. Toch voelen artsen en patiënten de druk om iets te doen. Kruijff pleit voor een meer gedoseerde aanpak, waarbij we beter kijken naar wat écht nodig is. Dat is niet alleen beter voor de patiënt, maar ook voor de portemonnee van de zorg. ### De spiegel voor de dokter Het boek is niet alleen kritisch op het systeem, maar ook op de artsen zelf. Kruijff beschrijft hoe specialisten soms te snel naar de scalpel of de chemokuur grijpen, zonder stil te staan bij de vraag of het wel bijdraagt aan de kwaliteit van leven. Hij laat zien dat dokters ook maar mensen zijn, met eigen angsten en gewoontes. - Artsen zijn vaak bang om iets te missen, dus doen ze liever te veel dan te weinig. - Patiënten verwachten actie, maar soms is afwachten de beste optie. - De farmaceutische industrie speelt een rol in het aanjagen van behandelingen. Kruijff roept op tot meer reflectie. Niet alleen bij collega’s, maar ook bij zichzelf. Dat maakt dit boek eerlijk en authentiek. ### Wat betekent dit voor senioren? Voor ouderen is dit boek extra relevant. Ouder worden brengt nu eenmaal meer gezondheidsklachten met zich mee. Maar dat betekent niet dat elke klacht meteen medisch aangepakt moet worden. Kruijff benadrukt dat we moeten durven kiezen voor rust en acceptatie, in plaats van altijd maar te vechten tegen de natuur. Denk aan een eenvoudig voorbeeld: een oudere met lichte rugpijn. Vaak wordt er direct een MRI-scan aangevraagd. De kans is groot dat er slijtage wordt gevonden, maar die slijtage is normaal voor de leeftijd. Toch leidt het soms tot onnodige operaties of pijnstillers. Kruijff pleit voor een meer menselijke benadering, waarbij we luisteren naar de patiënt in plaats van alleen naar de scan. ### Een boek dat je niet onberoerd laat *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* is geen gemakkelijk boek. Het daagt je uit om anders te denken over zorg. Het is kritisch, maar ook hoopvol. Want als we beter nadenken over wat we doen, kunnen we de zorg betaalbaar en menselijk houden. Ik raad dit boek aan aan iedereen die werkt in de zorg, maar ook aan patiënten die willen begrijpen waarom hun dokter bepaalde keuzes maakt. Het leest vlot en is niet te dik, dus perfect voor een avondje lezen. Kruijff schrijft met passie en kennis van zaken, en dat voel je op elke pagina. ### Conclusie Of je nu zorgprofessional bent of gewoon geïnteresseerd in gezondheid, dit boek is een aanrader. Het laat zien dat minder soms meer is, en dat we moeten durven twijfelen aan de standaardaanpak. Een must-read voor iedereen die kritisch wil nadenken over de zorg van morgen.