Recensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek bespreekt onze boekenredacteur Krista Kroon *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk, fundamentele vragen over de geneeskunde* door Schelto Kruijff. Deze oncoloog spreekt zich uit tegen overbehandeling en -diagnostiek, en houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. ### Waarom dit boek er toe doet We zijn er allemaal mee opgegroeid: als je iets mankeert, ga je naar de dokter. En die dokter weet precies wat je nodig hebt. Maar klopt dat eigenlijk wel? Kruijff stelt dat we te vaak worden blootgesteld aan medische behandelingen die niet nodig zijn. Denk aan scans die niks opleveren of operaties die meer kwaad dan goed doen. Het is een confronterende gedachte, maar wel een die we serieus moeten nemen. ### Overbehandeling: een sluipend probleem Overbehandeling is niet iets wat alleen in extreme gevallen gebeurt. Het is een sluimerend probleem in de hele zorg. Neem bijvoorbeeld het voorschrijven van antibiotica bij een simpele verkoudheid. Of het laten maken van een CT-scan bij vage rugklachten. Het lijkt geruststellend, maar het kan leiden tot onnodige stress en zelfs tot complicaties. Kruijff legt uit waarom dit gebeurt: artsen zijn vaak bang om iets te missen, en patiënten verwachten een snelle oplossing. Het is een vicieuze cirkel. ### Wat dit betekent voor senioren Voor senioren is dit onderwerp extra relevant. Ouderen krijgen vaker met medische zorg te maken, en de kans op overbehandeling neemt toe. Denk aan het regelmatig laten prikken van bloedwaarden, of het uitvoeren van preventieve onderzoeken die niet altijd nodig zijn. Kruijff pleit voor een meer kritische blik: vraag altijd waarom een bepaalde test of behandeling wordt voorgesteld. Wees niet bang om een second opinion te vragen. Het gaat om jouw gezondheid, niet om het protocol. - **Vraag altijd naar de noodzaak van een onderzoek.** - **Overweeg of de risico's opwegen tegen de voordelen.** - **Zoek een arts die naar je luistert, niet alleen naar zijn eigen schema.** ### De spiegel voor de beroepsgroep Kruijff is niet alleen kritisch op het systeem, maar ook op zijn eigen vakgenoten. Hij beschrijft hoe artsen soms te snel handelen, gedreven door angst voor claims of door financiële prikkels. Het is een eerlijk en soms pijnlijk beeld. Maar het biedt ook een oplossing: meer transparantie en meer overleg tussen arts en patiënt. Laten we eerlijk zijn: wie voelt zich niet beter als hij begrijpt waarom een bepaalde stap wordt gezet? ### Een boek dat aan het denken zet Dit is geen droog medisch boek. Het is een persoonlijk verhaal van een arts die zijn eigen twijfels en ervaringen deelt. Het leest vlot, met voorbeelden die herkenbaar zijn. Of je nu zelf met zorg te maken hebt of gewoon nieuwsgierig bent naar hoe het er in de medische wereld aan toe gaat, dit boek is een aanrader. ### Conclusie *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk* is een verfrissend en noodzakelijk boek. Het daagt ons uit om kritisch te kijken naar de zorg die we krijgen. Vooral voor senioren en hun mantelzorgers biedt het handvatten om betere keuzes te maken. Want uiteindelijk draait het om gezondheid, niet om het aantal behandelingen.