Recensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een confronterend en verhelderend boek: *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* van oncoloog Schelto Kruijff. Hij stelt fundamentele vragen over de moderne geneeskunde en neemt zijn eigen vakgenoten kritisch onder de loep. Het is een must-read voor iedereen die zich afvraagt of meer zorg altijd beter is. ### Overbehandeling: een stille epidemie Kruijff is geen tegenstander van medische vooruitgang, maar hij waarschuwt voor de keerzijde. Overbehandeling en overdiagnostiek zijn volgens hem een groeiend probleem. Patiënten krijgen soms onderzoeken en behandelingen die weinig tot niets toevoegen aan hun gezondheid, maar wel onnodige angst en bijwerkingen veroorzaken. Denk aan beeldvorming die toevallige afwijkingen vindt, waarna een ingrijpende operatie volgt voor iets dat nooit klachten had gegeven. De cijfers liegen er niet om: naar schatting krijgt één op de drie patiënten in Nederland te maken met overbodige zorg. Dat kost niet alleen geld, maar ook vertrouwen en kwaliteit van leven. ### Een spiegel voor de zorg Wat dit boek bijzonder maakt, is de eerlijkheid waarmee Kruijff zijn eigen beroepsgroep een spiegel voorhoudt. Hij beschrijft hoe artsen vaak handelen uit gewoonte, angst voor claims of simpelweg omdat 'het altijd zo ging'. Maar hij stelt ook dat patiënten een rol spelen: we verwachten vaak een pil of scan, ook als die niet nodig is. De auteur pleit voor een cultuuromslag, waarbij vragen als 'helpt dit echt?' en 'wat zijn de risico's?' centraal staan. Het is geen aanval op de geneeskunde, maar een uitnodiging om kritischer te denken. ### Praktische inzichten voor de lezer - **Vraag door**: durf je arts te vragen of een behandeling echt noodzakelijk is. Een goed gesprek kan onnodige stappen voorkomen. - **Weet wat je waard bent**: niet elke afwijking hoeft behandeld te worden. Soms is 'afwachten' de beste optie. - **Kijk naar de cijfers**: Kruijff laat zien dat statistieken soms misleidend zijn. Vraag naar absolute risicoreductie, niet alleen relatieve cijfers. - **Vertrouw op je gevoel**: als iets niet klopt, zoek dan een tweede mening. Maar als meerdere experts hetzelfde zeggen, overweeg dan hun advies. ### Waarom dit boek er nu toe doet In een tijd waarin de zorgkosten in Nederland jaarlijks met miljarden euro's stijgen, is dit boek relevanter dan ooit. Kruijff laat zien dat we niet alleen naar meer geld moeten kijken, maar naar slimmer gebruik van middelen. Zijn boodschap is helder: geneeskunde is geen exacte wetenschap, maar een ambacht dat vraagt om nadenken en maatwerk. Voor zorgprofessionals en kritische patiënten is dit een verfrissend tegengeluid. ### Conclusie *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* is geen droge opsomming van feiten, maar een persoonlijk en toegankelijk geschreven pleidooi voor bezinning. Kruijff schrijft met passie en overtuiging, zonder belerend te zijn. Het boek nodigt uit tot gesprek – in de spreekkamer, aan de keukentafel en in de boardroom. Een aanrader voor iedereen die de zorg een warm hart toedraagt, maar ook kritisch durft te kijken naar wat echt werkt.