Preventie bloeit van onderop, landelijk beleid faalt

Margriet Bos · 2026-06-02

Preventie is een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt, maar er is een duidelijk verschil tussen wat er lokaal gebeurt en wat het landelijke beleid voor elkaar krijgt. Tijdens het Preventie congres van Zorgvisie op 26 mei in Houten werd dit pijnlijk duidelijk. Jochen Mierau, een vooraanstaand expert, voorspelde zelfs ‘een Urgenda-zaak voor preventie’. Dat klinkt misschien heftig, maar het laat zien hoe urgent de situatie is. ### Wat betekent preventie van onderop? Preventie van onderop betekent dat initiatieven vanuit de gemeenschap zelf komen. Denk aan buurtprojecten, lokale gezondheidsprogramma's of vrijwilligers die zich inzetten voor een gezondere leefomgeving. Deze aanpak werkt vaak beter dan top-down beleid, omdat het aansluit bij de behoeften van de mensen. Maar zonder steun van de overheid blijft het vaak bij kleine successen. - Lokale initiatieven zijn flexibel en snel. - Ze worden gedragen door de mensen die erbij betrokken zijn. - Het probleem is dat ze niet genoeg schaal hebben om grote impact te maken.  ### Waarom het landelijke beleid hapert Het landelijke preventiebeleid schiet volgens het congres hopeloos tekort. Er is veel gepraat, maar weinig gedaan. Mierau vergelijkt het met de Urgenda-zaak, die leidde tot een rechterlijke uitspraak over klimaatbeleid. Hij denkt dat eenzelfde juridische stap nodig is om preventie serieus te nemen. Dit komt doordat de overheid vaak kiest voor korte termijn oplossingen, terwijl preventie juist vraagt om investeringen die pas later vruchten afwerpen. > "Preventie is geen kostenpost, maar een investering in de toekomst." - Jochen Mierau  ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor ouderen is preventie extra belangrijk. Denk aan valpreventie, een gezonde levensstijl of het gebruik van een persoonlijk alarm. Deze hulpmiddelen kunnen helpen om zelfstandig te blijven wonen, maar ze worden niet altijd goed ondersteund door het beleid. Lokale initiatieven vullen dit gat, maar ze hebben meer middelen nodig. - Valpreventieprogramma's in buurten zijn effectief. - Persoonlijke alarmsystemen geven ouderen een veilig gevoel. - Zonder landelijke steun blijven deze oplossingen beperkt. ### De rol van technologie in preventie Technologie speelt een steeds grotere rol. Van slimme sensoren tot apps die gezondheid monitoren, er zijn veel mogelijkheden. Maar ook hier is er een kloof tussen wat er mogelijk is en wat er wordt gebruikt. Ouderen hebben vaak baat bij eenvoudige oplossingen, zoals een persoonlijk alarm met een noodknop. Deze apparaten zijn betaalbaar, met prijzen vanaf € 10 tot € 30 per maand, en ze kunnen levens redden. Het congres benadrukte dat preventie niet alleen een taak is van de overheid, maar van ons allemaal. Door samen te werken, kunnen we de zorg verbeteren en kosten besparen. Maar zonder een duidelijke landelijke strategie blijft het bij mooie woorden. ### Conclusie Preventie bloeit van onderop, maar het landelijke beleid moet echt in actie komen. De oproep van Mierau voor een Urgenda-zaak is een wake-up call. Als we willen dat ouderen langer gezond en zelfstandig blijven, dan moeten we nu investeren in preventie. Laten we niet wachten tot het te laat is.