Niet alleen Kaljouw: Dit verrassende pollresultaat over umc's

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, soms hoor je een uitspraak en denk je: daar gaat ze weer. Maar dan blijkt die 'bouwde stelling' ineens helemaal niet zo bouwd te zijn. Dat overkwam me toen ik las over de poll over universitaire medische centra in Nederland. ### Waarom deze discussie nu oplaait Het begon met een opmerking van Marian Kaljouw. Zij stelde dat Nederland te veel umc's heeft. Nu hoor je dat wel vaker over van alles - te veel van dit, te weinig van dat. Maar dit keer bleek het niet zomaar een losse gedachte. Er werd een poll gehouden. En wat denk je? Het merendeel van de stemmers blijkt het met haar eens te zijn. Dat zette me aan het denken. Want als zo veel mensen hetzelfde voelen, dan is er misschien wel meer aan de hand dan alleen een persoonlijke mening. ### Wat de stemmers ons vertellen De uitkomst van die poll is eigenlijk best opvallend. Het zijn niet alleen zorgbestuurders of politici die hierover nadenken. Het zijn gewone mensen - misschien wel patiënten, familieleden, zorgmedewerkers - die aangeven: hier klopt iets niet in de verdeling. Laat ik het zo zeggen: wanneer je een huis hebt met acht deuren, maar je gebruikt er maar drie regelmatig, dan vraag je je af of al die andere deuren wel nodig zijn. Datzelfde gevoel lijkt te spelen bij de umc's. ### De praktische kant van de zaak Nu moeten we natuurlijk wel realistisch blijven. Een umc sluiten is niet zoiets als een winkel verplaatsen. Er spelen allerlei factoren: - Specialistische zorg die niet overal geleverd kan worden - Onderzoek en onderwijs dat aan deze centra verbonden is - Regionale spreiding voor toegankelijkheid - Werkgelegenheid voor duizenden medewerkers Toch is die brede steun voor Kaljouw's stelling wel iets om serieus te nemen. Het zegt iets over hoe mensen de zorglandschap ervaren. Misschien zien ze overlap waar die niet nodig is. Of efficiëntie die beter kan. ### Een quote die me bijbleef Ik kwam deze week iets tegen wat me raakte: 'Zorg moet dichtbij zijn, maar excellentie kan niet overal'. Dat vat precies de spanning waar we mee zitten. We willen allemaal de beste zorg dichtbij huis, maar kunnen we die topzorg wel op tien verschillende plekken even goed organiseren? ### Waar het eigenlijk om gaat Uiteindelijk draait het niet om minder umc's an sich. Het gaat om betere zorg voor iedereen. Zorg die: - Betaalbaar blijft voor de samenleving - Toegankelijk is voor alle patiënten - Van hoge kwaliteit is - Innovatief en toekomstbestendig Als die doelen beter gediend zijn met een ander aantal umc's, dan moeten we dat gesprek voeren. Maar laten we het dan wel doen op basis van feiten, niet alleen van gevoelens. ### Wat nu verder? Die poll laat zien dat het onderwerp leeft. Dat er behoefte is aan een goed gesprek over hoe we onze topzorg organiseren. Het mooie is: iedereen wil hetzelfde. Betere zorg voor onze ouders, onze kinderen, onszelf. Misschien moeten we niet vragen: 'hebben we te veel umc's?' Maar eerder: 'hoe organiseren we onze zorg zo dat iedereen de beste behandeling krijgt, waar hij of zij ook woont?' Dat gesprek is het waard om te voeren. En zoals die poll laat zien: er zijn meer mensen die daarover willen meepraten dan je misschien op het eerste gezicht zou denken. Het blijft een ingewikkelde puzzel. Maar eentje die we moeten leggen, voor nu en voor de toekomst. Want zorg, dat raakt ons allemaal. Vandaag, morgen, en over twintig jaar nog steeds.