Wat de poll echt onthult over umc's in Nederland

Margriet Bos · 2026-08-28

Nederland telt te veel umc's. Dat zei Marian Kaljouw onlangs, en ik moet zeggen dat ik eerst even dacht: is dit niet wat kort door de bocht? Maar toen ik de poll-uitslagen zag, viel ik bijna van m'n stoel. Want veruit de meeste stemmers blijken het gewoon met haar eens te zijn. Het is niet zomaar een mening, het is een gevoel dat leeft. Een gevoel dat meer ruimte krijgt dan je zou verwachten. En dat zette me aan het denken. Waarom eigenlijk? Wat maakt dat zoveel mensen vinden dat het anders moet? ### De cijfers spreken voor zich Laat ik eerlijk zijn, ik ben niet snel onder de indruk van een poll. Maar deze resultaten zijn moeilijk te negeren. Het gaat niet om een klein groepje dat roept, het is een duidelijk signaal. Meer dan twee derde van de stemmers geeft aan dat ze vinden dat Nederland minder umc's nodig heeft. Wat betekent dat in de praktijk? Het betekent dat het gesprek niet alleen door bestuurders en beleidsmakers gevoerd wordt. Het leeft echt. Bij gewone mensen. Bij professionals. Bij iedereen die betrokken is bij de zorg in dit land. ### Waarom dit gevoel zo wijdverspreid is Er zijn een paar redenen die ik vaak hoor als ik met mensen praat over dit onderwerp: - Er lijkt soms overlap te zijn tussen wat verschillende umc's doen - De kosten lopen hoog op, en mensen vragen zich af of dat efficiënt is - De focus verschuift soms van patiëntenzorg naar onderzoek - Regionale verschillen zorgen voor ongelijkheid in toegang Maar er is ook een andere kant. Umc's zijn niet zomaar ziekenhuizen. Ze zijn de ruggengraat van onze academische zorg. Ze trainen nieuwe artsen. Ze doen baanbrekend onderzoek. Dat gaat niet zonder slag of stoot. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Nu de meeste stemmers in de poll aangeven dat ze voor verandering zijn, komt de vraag: hoe dan? Want simpelweg zeggen 'we doen er minder' is te makkelijk. Het gaat om hoe we de zorg organiseren. Hoe we onderzoek en patiëntenzorg combineren. Hoe we zorgen dat iedereen, waar je ook woont, toegang heeft tot de beste zorg. Ik sprak laatst met een chirurg die al jaren in een umc werkt. Hij zei iets wat me bijbleef: "We kunnen niet alles blijven doen. Maar we moeten wel het juiste blijven doen." En dat vat het mooi samen, vind ik. ### Een kans voor verbetering Wat ik het mooie vind aan deze poll-uitslag? Het opent een gesprek. Het dwingt ons na te denken over wat we echt belangrijk vinden in onze zorg. Is het meer specialisatie? Is het betere samenwerking tussen regio's? Is het andere financiering? Een verpleegkundige vertelde me: "Soms voelt het alsof we tegen elkaar concurreren in plaats van samenwerken." En daar zit volgens mij de kern. Als we minder umc's willen, moeten we eerst beter samenwerken. De conclusie is helder. De poll laat zien dat veel Nederlanders vinden dat het anders kan. Dat het anders moet. Maar het vraagt wel om een zorgvuldige aanpak. Om een gesprek waarin we echt luisteren naar wat nodig is. Voor patiënten. Voor zorgprofessionals. Voor ons allemaal. Dus wat zegt deze poll-uitslag nu echt? Het zegt dat we klaar zijn voor het gesprek. Dat we vragen durven stellen. En dat we, samen, kunnen nadenken over een zorgsysteem dat werkt voor iedereen. Voor nu, en voor de toekomst.