Hoeveel umc's heeft Nederland echt nodig? De poll uitslag zal je verbazen

Margriet Bos · 2026-08-28

Nederland telt te veel umc's. Dat zei Marian Kaljouw onlangs, en haar woorden klonken best stellig. Maar wat blijkt? Haar opvatting is helemaal niet zo radicaal als je misschien zou denken. De meeste mensen die meededen aan onze poll denken precies hetzelfde. Het is een discussie die al langer speelt, maar nu krijgt die ineens veel meer gewicht. Want het gaat niet om één mening, maar om een breed gedeeld gevoel. En dat zegt wat over hoe we in Nederland tegen onze academische ziekenhuizen aankijken. ### Waarom dit gesprek nu oplaait Er zijn een paar redenen waarom dit thema ineens zo actueel is. Allereerst de kosten, natuurlijk. Umc's zijn ontzettend duur om te runnen. We hebben het over bedragen van honderden miljoenen euro's per jaar per instelling. En dan vraag je je af: kunnen we dat wel blijven opbrengen? Is dat de beste besteding van ons zorgbudget? Daarnaast speelt efficiëntie een rol. Specialisten verspreid over meerdere umc's betekent soms dat expertise te dun wordt uitgesmeerd. In plaats van een paar echt excellente centra, hebben we er meerdere die allemaal hetzelfde proberen te doen. Het gevolg? Wachtlijsten die op de ene plek korter zijn dan op de andere, en kwaliteitsverschillen die patiënten niet zouden moeten ervaren. - Concentratie van hoogcomplexe zorg op minder locaties - Betere benutting van dure apparatuur en specialistische kennis - Mogelijk kortere wachttijden voor patiënten - Kostenbesparingen die elders in de zorg ingezet kunnen worden ### Wat de poll ons echt vertelt Onze poll was geen wetenschappelijk onderzoek, dat weten we. Maar het geeft wel een duidelijk signaal af. Mensen voelen aan dat er iets niet klopt in de verdeling van onze topzorg. Ze zien umc's soms als ivoren torens die ver af staan van de dagelijkse praktijk in regionale ziekenhuizen. Er is ook een praktische kant. Hoe vaak moet een patiënt eigenlijk naar een umc? Voor veel aandoeningen volstaat een goed algemeen ziekenhuis prima. Umc's zouden zich moeten richten op wat ze echt uniek maakt: de allercomplexe gevallen, het wetenschappelijk onderzoek, en de opleiding van nieuwe specialisten. "We moeten durven kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit," zei een van de deelnemers aan de poll. En dat raakt de kern. Het gaat niet om minder zorg, maar om betere zorg op de juiste plek. ### De weg vooruit Dus wat nu? Simpelweg umc's sluiten is natuurlijk geen oplossing. Het gaat om een geleidelijke heroriëntatie. Misschien moeten sommige umc's zich meer specialiseren in bepaalde aandachtsgebieden. Of moeten we regionale samenwerkingen intensiveren, zodat patiënten niet meer helemaal naar de andere kant van het land hoeven voor bepaalde behandelingen. Het belangrijkste is dat we het gesprek blijven voeren. Niet vanuit emotie of angst voor verandering, maar vanuit de vraag: wat is het beste voor de patiënt? En wat kunnen we ons als samenleving veroorloven? Want laten we eerlijk zijn: de zorgkosten blijven stijgen. We moeten slimme keuzes maken om ook over twintig jaar nog goede zorg te kunnen bieden. En soms betekent dat dat we moeten erkennen dat wat we deden, niet per se is wat we moeten blijven doen. De poll laat zien dat veel Nederlanders daar klaar voor zijn. Ze zijn niet bang voor verandering als die leidt tot betere, efficiëntere zorg. Het is nu aan bestuurders en beleidsmakers om dat signaal serieus te nemen en er iets mee te doen. Want uiteindelijk draait het niet om gebouwen of instituten, maar om mensen. Patiënten die de best mogelijke zorg verdienen, op de plek die daarvoor het meest geschikt is. En als dat betekent dat we ons umc-landschap moeten herzien, dan is dat maar zo.