Wat Nederlanders echt vinden over het aantal umc's: de verrassende uitslag

Margriet Bos · 2026-08-28

Marian Kaljouw zei het onlangs nog: Nederland telt te veel umc's. Toen ik dat hoorde, dacht ik: nou, dat is een stevige uitspraak. Maar wat blijkt? Ze staat helemaal niet alleen in die gedachte. Sterker nog, de meeste mensen die meededen aan de poll zijn het roerend met haar eens. Dat zette me aan het denken. Want hoe komt dat eigenlijk? En wat zegt dat over hoe we in Nederland tegen onze universitaire medische centra aankijken? Laten we daar eens wat dieper op ingaan. ### Waarom voelt het alsof er te veel umc's zijn? Het is niet zo dat umc's niet belangrijk zijn - integendeel. Ze zijn cruciaal voor specialistische zorg, onderzoek en opleiding. Maar misschien zit 'm de kneep ergens anders. Kijk, als je door het land reist, valt het op hoe geconcentreerd deze centra zijn. En dan vraag je je af: is dat efficiënt? Bereiken we daarmee iedereen goed? Ik sprak laatst met iemand uit een dorp in Noord-Nederland. Voor een tweede mening moest hij naar Groningen - dat is bijna 100 kilometer rijden. Terwijl er in de tussengelegen steden ook goede ziekenhuizen staan. Die reisafstand, dat geworstel met parkeren, die kosten... het tikt allemaal aan. - Concentratie van specialistische kennis op enkele plekken - Lange reisafstanden voor patiënten uit bepaalde regio's - Mogelijke overlap in onderzoek tussen verschillende umc's - De financiële last voor het zorgstelsel ### Wat zeggen de cijfers eigenlijk? Nederland heeft acht umc's. Als je dat vergelijkt met andere Europese landen van vergelijkbare grootte, valt het op dat we relatief veel hebben. België heeft er bijvoorbeeld zes voor een vergelijkbaar aantal inwoners. Duitsland heeft er meer, maar dat land is ook vijf keer zo groot. Maar gaat het alleen om aantallen? Nee, natuurlijk niet. Het gaat om de vraag of deze verdeling optimaal is voor de patiënt. En daar wringt volgens veel mensen de schoen. Want wie bepaalt eigenlijk wat 'optimaal' is? De bestuurders? De artsen? Of moeten we meer luisteren naar de mensen die de zorg gebruiken? > "Soms voelt het alsof het systeem belangrijker is geworden dan de mensen die het moet dienen," zei een van de poll-deelnemers. Die uitspraak bleef me bij. ### De menselijke kant van de discussie Want laten we eerlijk zijn: zorg gaat niet alleen over efficiency en aantallen. Het gaat over mensen. Over iemand die zich zorgen maakt en snel duidelijkheid wil. Over een oudere die niet meer zo goed kan reizen. Over een gezin dat al genoeg stress heeft zonder eindeloze ziekenhuisbezoeken. Ik denk dat veel mensen in de poll daarop reageren. Het gevoel dat de zorg soms te ver weg staat. Letterlijk en figuurlijk. En dat umc's, hoe goed ze ook zijn, niet voor iedereen even toegankelijk zijn. Misschien moeten we het anders bekijken. In plaats van minder umc's, kunnen we ook denken aan betere samenwerking. Aan umc's die zich meer specialiseren in bepaalde gebieden. Aan uitwisseling van expertise met perifere ziekenhuizen. Zodat iemand in Maastricht net zo goede zorg kan krijgen voor een zeldzame aandoening als iemand in Amsterdam. ### Waar gaan we naartoe? De discussie is belangrijk, want de zorg verandert. We worden ouder, hebben complexere gezondheidsproblemen, en de technologie ontwikkelt zich razendsnel. De vraag is niet alleen of we te veel umc's hebben, maar vooral: hoe richten we ze zo in dat ze Nederlanders de beste zorg kunnen bieden? De poll-uitslag laat zien dat veel mensen hierover nadenken. Dat ze zich betrokken voelen bij hoe onze zorg georganiseerd is. En dat is eigenlijk heel positief. Want zorg is van ons allemaal - niet alleen van bestuurders en zorgprofessionals. Dus wat kunnen we hiermee? Ik denk dat we het gesprek moeten blijven voeren. Luisteren naar wat mensen ervaren. Kijken naar wat werkt in andere landen. En vooral: niet bang zijn om dingen anders te doen als dat beter is voor de patiënt. Want uiteindelijk draait het daarom: om mensen die goede zorg nodig hebben, op het moment dat ze het nodig hebben. En of dat nu in een umc is of in een goed regionaal ziekenhuis met umc-ondersteuning - dat maakt eigenlijk niet zoveel uit. Als de kwaliteit maar goed is, en de zorg dichtbij. De poll laat in ieder geval één ding duidelijk zien: Marian Kaljouw is niet de enige die vragen stelt. En dat is misschien wel het belangrijkste signaal van allemaal.