Wat de poll echt onthult over het aantal umc's in Nederland

Margriet Bos · 2026-08-28

Wist je dat er een opvallende consensus bestaat over de umc's in Nederland? Marian Kaljouw maakte er recentelijk een boude stelling over: Nederland telt te veel umc's. En wat blijkt? Ze staat helemaal niet alleen in die gedachtegang. Ik moet eerlijk zeggen, toen ik dit voor het eerst hoorde, dacht ik: dat is best een stevige uitspraak. Maar dan ga je kijken naar de reacties, naar de poll die erover gehouden is, en dan valt het op. Veruit de meeste stemmers blijken het met haar eens te zijn. Dat zet je toch aan het denken. ### Wat maakt een umc eigenlijk zo belangrijk? Laten we eerst even terug naar de basis. Een umc, een universitair medisch centrum, is natuurlijk niet zomaar een ziekenhuis. Het zijn de plekken waar zorg, onderwijs en onderzoek samenkomen. Waar de nieuwste behandelingen ontwikkeld worden en waar complexe patiëntenzorg plaatsvindt. Maar hoeveel van dit soort centra heeft een land eigenlijk nodig? Dat is precies de kernvraag die Kaljouw opwierp. En de reacties zijn veelzeggend. Het gevoel leeft breed dat we misschien wat efficiënter kunnen omgaan met deze kostbare voorzieningen. Want laten we wel wezen, het opzetten en onderhouden van een umc vraagt enorme investeringen – we hebben het over bedragen die makkelijk in de honderden miljoenen euro's lopen. ### De stem van het publiek Wat me het meest trof aan de poll-uitslag, is hoe duidelijk de mening is. Het zijn geen kleine verschillen of nipte meerderheden. Nee, het overgrote deel van de stemmers deelt dezelfde zorg. Dat zegt iets over hoe mensen naar de gezondheidszorg kijken. - Mensen maken zich zorgen over versnippering van expertise - Er leeft een vraag of alle regio's evenveel baat hebben bij een volledig umc - De kosten en efficiëntie spelen duidelijk een rol in de overwegingen Het mooie is dat dit gesprek niet alleen onder experts plaatsvindt. Juist het feit dat zoveel 'gewone' Nederlanders hier een mening over hebben, toont aan dat het onderwerp leeft. En dat is belangrijk, want uiteindelijk gaat het om onze zorg, onze voorzieningen. ### Waarom dit gesprek nu gevoerd wordt Je kunt je afvragen: waarom komt dit nu zo op? Ik denk dat verschillende dingen samenkomen. De zorgkosten stijgen elk jaar, de druk op het personeel is enorm, en er is een groeiend besef dat we slimmer moeten omgaan met wat we hebben. Daarnaast speelt de vergrijzing natuurlijk een rol – de vraag naar zorg neemt toe, dus moeten we kritisch kijken naar hoe we die zorg organiseren. "Soms is minder echt meer," zei een van de respondenten in de poll. En daar zit een kern van waarheid in. Als we de expertise concentreren op minder locaties, kunnen we misschien betere zorg leveren tegen lagere kosten. Maar dat moet dan wel goed geregeld worden, met oog voor bereikbaarheid voor patiënten uit alle regio's. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Deze poll-uitslag is geen bindend referendum, dat is duidelijk. Maar het is wel een signaal. Een signaal dat er draagvlak is voor een kritische blik op hoe we onze topklinische zorg organiseren. Het zou me niet verbazen als dit gesprek de komende jaren alleen maar belangrijker wordt. Want stel je voor: wat als we door herschikking van umc's meer geld overhouden voor preventie? Of voor betere ondersteuning van de eerstelijnszorg? Die vragen worden nu impliciet gesteld door al die mensen die instemmen met Kaljouw's stelling. Het lastige is natuurlijk dat verandering in de zorg altijd gevoelig ligt. Niemand wil dat zijn of haar lokale umc verdwijnt. Maar misschien gaat het niet om verdwijnen, maar om transformeren. Om anders organiseren, zodat we over tien jaar nog steeds wereldwijd voorop lopen in de medische wetenschap, maar dan op een manier die beter betaalbaar en toegankelijk is voor iedereen. Wat denk jij eigenlijk? Heb jij ervaring met umc-zorg, of maak je je zorgen over de toekomst van onze topklinische voorzieningen? Het gesprek is in ieder geval begonnen – en dat is een goede eerste stap richting een zorgstelsel dat klaar is voor de uitdagingen van de 21e eeuw.