Wat de poll echt onthult over onze ggz-focus

Margriet Bos · 2026-08-21

Je hoort het overal: preventie, vroegsignalering, lichte zorg. Het klinkt zo logisch, toch? Als we problemen vroeg aanpakken, voorkomen we dat ze groter worden. Maar wat als die logica niet altijd klopt? Wat als we zo hard op die lichte zorg focussen, dat we andere dingen uit het oog verliezen? Dat is precies wat uit een recente poll naar voren komt. Lezers reageerden massaal, en hun boodschap is helder: de balans is zoek. ### De valkuil van 'licht' als oplossing De afgelopen jaren is er een enorme hoeveelheid aandacht, tijd en - laten we eerlijk zijn - geld naar lichtere vormen van geestelijke gezondheidszorg gegaan. En ik begrijp de gedachtegang. Het voelt goed om te investeren in hulp die laagdrempelig is. Die dichtbij staat. Die problemen in de kiem zou moeten smoren. Maar hier zit 'm de kneep. De aanname dat lichte zorg automatisch zware zorg voorkomt? Die klopt lang niet altijd. Soms is een probleem gewoon te complex voor een lichte aanpak. Soms is iemand al te ver heen. En dan sta je daar met je goede bedoelingen, terwijl de echte hulp buiten bereik ligt. ### Wat er gebeurt als de focus verschuift Als je alle energie in de voorkant van het systeem stopt, raakt de achterkant uitgehongerd. Dat is geen mening, dat is simpele logica. Stel je een ziekenhuis voor dat alleen nog maar eerste hulp biedt, maar de operatiekamers sluit. - Wachtlijsten voor specialistische zorg groeien alleen maar - Mensen met complexe problemen vallen tussen wal en schip - Professionals in de zwaardere ggz raken overwerkt en uitgeput - Het hele systeem begint te kraken onder de eenzijdige druk Het is alsof je een lekkend dak blijft dichtplakken met tape, terwijl de fundering verzakt. Op den duur houdt het gewoon niet meer. ### Een citaat dat aan het denken zet Een deelnemer aan de poll verwoordde het treffend: 'We zijn zo druk met het voorkomen van brandjes, dat we vergeten brandweerauto's te onderhouden voor als er echt een grote brand uitbreekt.' Dat raakt de kern. Want hoe belangrijk preventie ook is, we kunnen de capaciteit voor acute en complexe zorg niet verwaarlozen. Mensen met ernstige psychische aandoeningen hebben recht op goede, tijdige behandeling. Punt uit. ### Op zoek naar een nieuwe balans Ik wil niet zeggen dat lichte zorg nutteloos is. Integendeel. Voor veel mensen is het een levenslijn. Het gaat erom dat we stoppen met het zien van 'licht' versus 'zwaar' als een of/of verhaal. Het moet en/en zijn. We hebben beide nodig. Een sterk vangnet voor wie even een steuntje in de rug nodig heeft. En een robuust, toegankelijk systeem voor wie door de bodem zakt. De kunst is om die twee in evenwicht te houden, zonder het ene ten koste van het andere te laten gaan. Die pollresultaten zijn een wake-up call. Een signaal dat we de koers moeten bijstellen. Niet door minder te investeren in lichte zorg, maar door opnieuw te investeren in de hele keten. Van preventie tot specialistische behandeling. Alleen dan bouwen we een ggz die voor iedereen klaarstaat, op het moment dat het er echt toe doet. Want uiteindelijk draait zorg niet om modellen of budgetten. Het draait om mensen. En iedereen verdient de zorg die bij zijn of haar situatie past. Laten we dat als uitgangspunt nemen, en vanaf daar verder bouwen.