Wat de poll echt onthult over ons aantal umc's

Margriet Bos · 2026-08-28

We hoorden het onlangs van Marian Kaljouw: Nederland telt te veel umc's. Je zou kunnen denken dat dit een behoorlijk stevige uitspraak is, toch? Maar wat blijkt nu? De meeste mensen die meededen aan de poll zijn het gewoon met haar eens. Dat zet je wel aan het denken. Het voelt soms alsof er dingen worden gezegd waarvan we denken 'dat kan niet waar zijn', totdat we zien dat veel anderen hetzelfde voelen. En dan vraag je je af: waarom voelen we dit eigenlijk? Is het een kwestie van efficiëntie, of gaat het om iets anders? ### Waarom deze mening breed gedragen wordt Laten we even kijken naar wat er speelt. Als zoveel mensen hetzelfde zeggen, dan zit er meestal een kern van waarheid in. Het is niet zozeer dat umc's niet belangrijk zijn – dat zijn ze absoluut. Maar het gaat om de balans. Wanneer iets te veel wordt, verliest het soms zijn kracht. Dat is een beetje zoals te veel suiker in je koffie doen; op een gegeven moment proef je de koffie zelf niet meer. - Er is een gevoel dat concentratie van expertise belangrijk is - Verspreiding over te veel locaties kan de kwaliteit onder druk zetten - Financiële middelen zijn niet oneindig beschikbaar - Samenwerking wordt complexer bij te veel partijen Je merkt het in allerlei sectoren eigenlijk. Wanneer je iets probeert op te veel plekken tegelijk te doen, raakt de focus versnipperd. En in de zorg, waar het om mensenlevens gaat, is focus misschien wel het allerbelangrijkste wat er is. ### De stem van de meerderheid Wat me het meest raakte aan die poll-uitslag, was niet zozeer het percentage. Nee, het was het besef dat dit blijkbaar leeft onder mensen. Het is geen abstract beleidsdiscussie meer, maar iets wat mensen daadwerkelijk ervaren. Dat is een belangrijk signaal. Zoals iemand me onlangs vertelde: 'Soms zie je door de bomen het bos niet meer.' En dat gevoel herken ik in deze discussie. We hebben zoveel umc's dat we misschien vergeten waar het eigenlijk om draait: de beste zorg op de juiste plek. Het is niet dat umc's slecht zijn – integendeel. Maar het gaat om de vraag: kunnen we het beter doen? Kunnen we slimmer organiseren? Kunnen we ervoor zorgen dat elke euro die we uitgeven, maximaal bijdraagt aan de gezondheid van Nederlanders? ### Wat dit betekent voor de toekomst Nu de meerderheid van de poll-stemmers deze richting aangeeft, ontstaat er natuurlijk een nieuwe vraag: en wat nu? Want het is één ding om het erover eens te zijn dat er te veel umc's zijn, maar hoe pakken we dat aan? Dat is de volgende, veel moeilijkere stap. Het zou zomaar kunnen dat we op een kantelpunt staan. Een moment waarop we collectief zeggen: laten we dit anders gaan doen. Niet vanuit bezuinigingsdrang, maar vanuit de wens om betere zorg te leveren. Dat is een belangrijk onderscheid. Want laten we eerlijk zijn – niemand wil dat de zorg achteruitgaat. Integendeel. Maar misschien willen we wel dat die zorg slimmer wordt georganiseerd. Dat specialismen worden geconcentreerd waar dat het meeste effect heeft. Dat we leren van elkaar, in plaats van naast elkaar te werken. ### De menselijke maat Wat me altijd het meest bezighoudt in dit soort discussies, is de menselijke maat. Want achter elke umc staan mensen. Artsen, verpleegkundigen, onderzoekers, ondersteunend personeel. En natuurlijk de patiënten. Hoe zorgen we ervoor dat in al deze veranderingen, die menselijke maat centraal blijft staan? Dat is de echte uitdaging. Het is niet alleen een kwestie van getallen en structuren – het gaat om mensen die andere mensen helpen. Misschien is dat wel de belangrijkste les van deze poll: we zijn het er met z'n allen over eens dat het anders kan. En dat besef is de eerste stap naar verandering. De volgende stappen zullen voorzichtig moeten zijn, weloverwogen, en altijd met het belang van de patiënt voor ogen. Want uiteindelijk draait het daarom: om zorg die niet alleen goed is, maar ook slim georganiseerd. Zorg die toekomstbestendig is, zonder dat we verliezen wat nu al waardevol is. Dat is de balans waar we naar moeten zoeken, en deze poll laat zien dat velen van ons datzelfde gevoel hebben.