Deze poll laat zien wie er echt minder umc's wil in Nederland

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, ik zat laatst met een kop koffie te denken over het Nederlandse zorglandschap. Marian Kaljouw gooide een steen in de vijver met haar uitspraak dat Nederland te veel umc's telt. En eerlijk? Ik dacht: daar gaat ze flink tegen de stroom in. Maar toen zag ik de poll-uitslagen. ### De verrassende consensus Het bleek dat Kaljouw helemaal niet zo alleen staat als je misschien zou denken. Veruit de meeste stemmers in die poll blijken het roerend met haar eens te zijn. Dat zette me aan het denken. Want als zoveel mensen hetzelfde voelen, wat zegt dat dan over hoe we tegen onze universitaire medische centra aankijken? We hebben acht umc's in Nederland. Acht. Voor een land van ongeveer 17,5 miljoen inwoners. Vergelijk dat eens met andere Europese landen, en je begint je af te vragen of die verhouding nog wel klopt. ### Waarom deze discussie nu speelt Het gekke is, we praten hier niet over gebouwen of instituten. We praten over zorg. Over toegankelijkheid. Over kwaliteit. En vooral: over kosten. Want laten we niet vergeten dat umc's behoorlijk wat publiek geld verbruiken. Ik sprak laatst met een huisarts die vertelde: "We sturen patiënten soms naar umc's voor behandelingen die in regionale ziekenhuizen net zo goed kunnen. Maar de verwijscultuur is sterk, en patiënten denken vaak: universitair is beter." Is dat wel altijd zo? Moeten we niet kritischer kijken naar wat waar gebeurt? ### Wat de poll ons echt vertelt Die poll laat een paar interessante dingen zien: - Mensen maken zich zorgen over versnippering van expertise - Er leeft een gevoel dat sommige umc's te veel overlappend werk doen - De financiële druk op de zorg maakt keuzes noodzakelijk - Regionale spreiding versus concentratie blijft een lastige balans Het gaat niet om minder zorg. Het gaat om slimmere zorg. Om het juiste op de juiste plek. ### De menselijke kant Want daar draait het uiteindelijk om, toch? Om meneer Jansen die zijn heup moet laten vervangen. Om mevrouw De Vries die oncologische behandeling nodig heeft. Zij moeten kunnen rekenen op uitstekende zorg, dichtbij huis waar mogelijk, gespecialiseerd waar nodig. Die poll laat zien dat veel Nederlanders snakken naar een helderder zorglandschap. Een waar je niet verdwaalt tussen de vele umc's, maar waar duidelijk is welk centrum wat doet. Specialisatie in plaats van duplicatie. ### Vooruit kijken Dit gesprek gaat niet weg. Met vergrijzende bevolking, stijgende zorgkosten en toenemende complexiteit moeten we slimme keuzes maken. Keuzes die niet populair hoeven te zijn, maar wel nodig. Kaljouw's statement was misschien prikkelend. Maar ze opende wel een belangrijk gesprek. Een gesprek dat blijkbaar bij veel Nederlanders leeft. En dat is misschien wel het meest waardevolle: dat we het erover hebben. Dat we niet stilzwijgend aannemen dat acht umc's de perfecte oplossing is voor nu en voor de toekomst. Want uiteindelijk gaat het niet om minder. Het gaat om beter. Om zorg die toekomstbestendig is, betaalbaar blijft, en bovenal: van topkwaliteit is voor iedereen die het nodig heeft. En daar kunnen we het vast allemaal over eens zijn.