Deze poll laat zien dat Kaljouw niet alleen staat in haar visie op umc's

Margriet Bos · 2026-08-28

Stel je voor dat je met een vriend praat over de gezondheidszorg in Nederland. Je bent er vast wel eens langsgefietst - die grote, imposante umc's. Universitaire Medische Centra, zoals we ze voluit noemen. Marian Kaljouw kwam onlangs met een behoorlijk stellige uitspraak: Nederland heeft er te veel. En weet je wat? Ze blijkt helemaal niet zo alleen te staan in die gedachte. ### Wat de poll ons echt vertelt Toen die stelling voorbijkwam, dacht ik eerst: nou, dat is behoorlijk radicaal. Maar toen ik de resultaten van de poll zag, moest ik even slikken. Het overgrote deel van de stemmers blijkt het met haar eens te zijn. Dat zette me aan het denken. Waarom voelen zoveel mensen dit zo? Het gaat hier niet om een klein groepje - we hebben het over een meerderheid. Ik ging er eens goed voor zitten met een kop koffie en dacht na over wat dit betekent. Want laten we eerlijk zijn - umc's zijn belangrijk. Ze doen onderzoek, ze behandelen complexe patiënten, ze leiden artsen op. Maar tegelijkertijd... kost het ook ontzettend veel. En ik vraag me af of we altijd het juiste evenwicht vinden. ### De stem van de meerderheid Wat me vooral raakte, was hoe duidelijk de stem van de mensen is. Het zijn niet alleen bestuurders of experts die dit zeggen - het zijn gewone Nederlanders. Mensen die misschien zelf wel eens in een umc zijn geweest, of iemand kennen die er behandeld werd. Hun ervaringen tellen mee. - Veel mensen vinden dat umc's te veel op elkaar lijken - Er is vraag naar meer regionale samenwerking - De kosten lopen soms behoorlijk op - Niet elke regio heeft dezelfde behoeften Dat laatste punt vind ik persoonlijk heel interessant. Want wat werkt in Amsterdam, werkt misschien niet hetzelfde in Groningen. En andersom. De behoeften verschillen, de bevolkingssamenstelling verschilt - waarom zouden de oplossingen dan precies hetzelfde moeten zijn? ### Een citaat dat blijft hangen Ik herinner me iets wat een collega eens tegen me zei: "We bouwen kathedralen voor zorg, terwijl mensen soms gewoon een goed functionerend dorpskerkje nodig hebben." Dat bleef hangen. Want het gaat natuurlijk niet om minder zorg - het gaat om de juiste zorg op de juiste plek. En dat is precies waar deze discussie over gaat, denk ik. Niemand wil dat umc's verdwijnen. Maar misschien willen we wel dat ze anders functioneren. Dat ze meer samenwerken met ziekenhuizen in de regio. Dat onderzoek en patiëntenzorg beter op elkaar afgestemd worden. ### De praktische kant van de zaak Laten we eens kijken naar de getallen. Want dat maakt het altijd concreter. Als je bedenkt wat een umc kost - we hebben het over honderden miljoenen euro's per jaar - dan snap je waarom mensen vragen stellen. Voor dat geld kun je ook heel veel andere dingen doen in de zorg. Meer thuiszorg bijvoorbeeld. Of betere ondersteuning voor huisartsen. Preventieprogramma's die ervoor zorgen dat mensen überhaupt minder vaak naar het ziekenhuis hoeven. Het is allemaal keuzes maken, en dat is nooit makkelijk. Wat me vooral opvalt, is dat deze discussie niet nieuw is. Al jaren hoor je geluiden over de rol van umc's. Maar nu lijkt er echt iets te veranderen. De publieke opinie verschuift, en dat is belangrijk. Want uiteindelijk gaat het om onze zorg - en die betaal en gebruiken we allemaal. ### Waar gaan we naartoe? Ik denk dat we op een keerpunt staan. Niet omdat Kaljouw iets zei, maar omdat zoveel mensen haar gelijk geven. Dat is een signaal dat we niet kunnen negeren. Het betekent dat er draagvlak is voor verandering. En verandering hoeft niet eng te zijn. Het kan juist kansen bieden. Meer samenwerking tussen umc's onderling. Betere aansluiting bij regionale ziekenhuizen. Onderzoek dat sneller bij patiënten terechtkomt. Allemaal dingen die de zorg beter kunnen maken. Wat ik hoop? Dat we dit gesprek blijven voeren. Niet als een discussie over minder, maar als een gesprek over anders. Over slimmer. Over zorg die past bij wat mensen nodig hebben, waar ze dat nodig hebben. Dat lijkt me uiteindelijk waar het om draait. En jij? Wat vind jij ervan? Ik ben benieuwd hoe jij tegen deze kwestie aankijkt. Want zoals deze poll laat zien - iedere mening telt mee in dit belangrijke gesprek over onze gezondheidszorg.