Personeelstekort in de ggz: waarom minder opleidingsplekken voor GZ-psychologen niet helpt

Margriet Bos · 2026-07-03

De bestuurder van Emergis, een grote ggz-instelling in Zeeland, slaat alarm. Gerco Blok ziet het aantal opleidingsplekken voor GZ-psychologen dat het ministerie van VWS wil vergoeden, jaar na jaar dalen. En dat terwijl de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg juist oplopen. "Als het ministerie vindt dat er te veel vrijgevestigde GZ-psychologen zijn, dan is het verminderen van het aantal opleidingsplekken niet de knop om aan te draaien", zegt Blok. Het is een probleem dat veel zorgprofessionals herkennen. Nederland kampt al jaren met een tekort aan psychologen, vooral in de gespecialiseerde ggz. Minder opleidingsplekken betekent minder nieuwe instroom, terwijl de vraag naar zorg alleen maar groeit. Dat klinkt tegenstrijdig, en dat is het ook. ### Waarom daalt het aantal opleidingsplekken? Het ministerie van VWS heeft de afgelopen jaren het aantal bekostigde opleidingsplaatsen voor GZ-psychologen stapsgewijs verlaagd. De officiële reden: er zouden te veel vrijgevestigde psychologen zijn, waardoor de zorg te duur wordt en de kwaliteit onvoldoende geborgd is. Maar volgens Emergis en andere ggz-instellingen klopt dit beeld niet. Zij zien de vraag naar zorg juist toenemen en hebben meer, niet minder, geschoolde psychologen nodig. - In 2020 waren er nog 380 bekostigde opleidingsplekken. - In 2024 is dat aantal gedaald naar 320. - Voor 2025 staat een verdere daling gepland naar 300 plekken. Deze cijfers laten zien dat het probleem structureel is. Minder opleidingsplekken betekent dat hogescholen en universiteiten minder studenten kunnen opleiden, en dat ggz-instellingen minder nieuwe medewerkers kunnen aannemen. ### De impact op de zorg voor senioren Personeelstekorten in de ggz raken niet alleen volwassenen, maar ook ouderen. Ouderen met depressie, angststoornissen of dementie hebben vaak gespecialiseerde psychologische hulp nodig. Als er te weinig GZ-psychologen zijn, worden wachtlijsten langer en krijgen ouderen niet de zorg die ze verdienen. Voor senioren die thuis wonen, kan dit betekenen dat ze langer moeten wachten op een diagnose of behandeling. Soms leidt dat tot eenzaamheid, verergering van klachten of een verhoogd risico op vallen en ongelukken. Juist voor deze groep is tijdige hulp cruciaal. ### Wat is de oplossing? Gerco Blok pleit voor een ander beleid. In plaats van het aantal opleidingsplekken te verminderen, zou VWS moeten kijken naar de spreiding van psychologen over Nederland. Er zijn regio's waar een overschot aan vrijgevestigde psychologen is, maar in andere regio's, zoals Zeeland, is er juist een groot tekort. Het is dus niet het aantal psychologen dat het probleem is, maar de verdeling. Daarnaast stelt Blok voor om meer te investeren in opleidingen voor GZ-psychologen die in instellingen werken, zoals Emergis. Deze psychologen behandelen vaak de meest complexe patiënten, zoals ouderen met meerdere aandoeningen. Door meer opleidingsplekken te creëren voor deze groep, kunnen wachtlijsten worden teruggedrongen. > "We moeten stoppen met bezuinigen op opleidingen en juist investeren in de toekomst van de ggz. Alleen dan kunnen we de zorg voor ouderen en andere kwetsbare groepen blijven garanderen." – Gerco Blok ### Wat betekent dit voor senioren en hun naasten? Voor senioren die een persoonlijk alarm gebruiken, is het belangrijk om te weten dat de ggz onder druk staat. Als u of een naaste psychische klachten heeft, wacht dan niet te lang met hulp zoeken. Bespreek het met de huisarts en vraag naar mogelijkheden voor gesprekstherapie of andere ondersteuning. Daarnaast kunt u overwegen om een persoonlijk alarm aan te schaffen. Dit geeft niet alleen een veilig gevoel, maar kan ook helpen om langer zelfstandig thuis te blijven wonen. Een persoonlijk alarm is een eenvoudige manier om in noodgevallen snel hulp in te schakelen, bijvoorbeeld bij een val of acute angst. De personeelstekorten in de ggz zijn een zorgelijke ontwikkeling, maar met de juiste aanpassingen kunnen we de zorg voor ouderen verbeteren. Laten we hopen dat het ministerie de signalen van Emergis en andere instellingen serieus neemt.