Personeelstekort ggz door minder opleidingsplekken GZ-psychologen

Margriet Bos · 2026-07-03

De geestelijke gezondheidszorg (ggz) staat onder druk. Dat merken we allemaal, of je nu zelf hulp zoekt of een dierbare hebt die wacht op een behandeling. Een van de grootste problemen? Het groeiende personeelstekort. Bestuurder Gerco Blok van Zeeuwse ggz-aanbieder Emergis slaat alarm. Hij maakt zich ernstige zorgen over het dalende aantal opleidingsplekken voor GZ-psychologen dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil vergoeden. "Als het ministerie vindt dat er te veel vrijgevestigde GZ-psychologen zijn, dan is het verminderen van het aantal opleidingsplekken niet de knop om aan te draaien," zegt Blok. Zijn punt is helder: je lost een overschot aan zelfstandigen niet op door minder specialisten op te leiden. Dat maakt het tekort alleen maar groter. ### Waarom dit beleid averechts werkt Het kabinet wil het aantal vergoede opleidingsplekken voor GZ-psychologen terugschroeven. Het idee is dat er te veel vrijgevestigde psychologen zijn, wat de zorg duurder maakt. Maar volgens Blok en andere experts is dit een misvatting. Minder opleiden betekent minder instroom van nieuwe, goed opgeleide psychologen. En dat terwijl de wachtlijsten in de ggz al oplopen tot maanden, soms zelfs een jaar. - Minder opleidingsplekken leidt tot minder beschikbare zorgprofessionals. - De vraag naar psychologische hulp neemt alleen maar toe, bijvoorbeeld door stress, burn-out en vergrijzing. - Vrijgevestigde psychologen vangen een deel van de vraag op, maar dat is geen reden om de pijplijn van nieuwe talenten te stoppen. Het is alsof je een lekkende emmer probeert te repareren door de kraan dicht te draaien. Ja, er stroomt minder water in, maar het lek blijft. En de emmer raakt steeds leger. ### De impact op ouderen en kwetsbare groepen Voor senioren en andere kwetsbare groepen is dit extra zorgwekkend. Ouderen hebben vaker te maken met complexe psychische problemen, zoals depressie, angststoornissen of dementie. Zonder voldoende GZ-psychologen blijven ze langer wachten op passende hulp. Dat heeft niet alleen gevolgen voor hun mentale welzijn, maar ook voor hun fysieke gezondheid. Stel je voor: een 75-jarige man met eenzaamheid en beginnende depressie. Hij heeft een verwijzing van de huisarts, maar de dichtstbijzijnde GZ-psycholoog heeft een wachtlijst van acht maanden. In die tijd kan zijn toestand verslechteren. Hij belandt misschien vaker bij de huisarts of zelfs op de spoedeisende hulp. Dat kost de samenleving uiteindelijk meer dan een extra opleidingsplek. ### Wat er nodig is volgens Emergis Emergis pleit voor een structurele aanpak. Het opleiden van GZ-psychologen kost tijd en geld, maar het is een investering die zich terugbetaalt. Blok stelt dat het ministerie moet kijken naar de werkelijke behoefte in plaats van naar cijfers over vrijgevestigden. Enkele punten die Emergis aandraagt: - Handhaaf of verhoog het aantal vergoede opleidingsplekken. - Investeer in opleidingstrajecten die aansluiten bij de regionale zorgvraag. - Werk samen met ggz-instellingen om stages en praktijkplekken te garanderen. "We lossen het personeelstekort niet op door te bezuinigen op opleidingen," benadrukt Blok. "We hebben juist meer goed opgeleide psychologen nodig, niet minder." ### Een breder perspectief: de ggz in Nederland Dit probleem staat niet op zichzelf. De hele ggz-sector kampt met hoge werkdruk, vergrijzing van het personeel en beperkte budgetten. Volgens de Nederlandse Vereniging van Psychologen (NVP) is het aantal GZ-psychologen de afgelopen jaren wel gestegen, maar niet genoeg om de groeiende vraag bij te benen. Bovendien stoppen veel psychologen vroegtijdig met hun werk vanwege burn-out of administratieve lasten. Dat versterkt het tekort alleen maar. Als we nu minder opleiden, wordt het gat in de toekomst nog groter. ### Conclusie: tijd voor actie Het is duidelijk dat het beleid van VWS rond opleidingsplekken voor GZ-psychologen averechts werkt. Emergis en andere ggz-organisaties roepen op tot heroverweging. Voor senioren en andere kwetsbare groepen is toegang tot goede psychische zorg essentieel. Dat begint bij voldoende opgeleide professionals. Dus ja, Gerco Blok heeft gelijk: minder opleidingsplekken is niet de oplossing. Het is tijd om de kraan open te draaien, niet dicht.