Wat de peiling echt onthult over de toekomst van umc's in Nederland

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, ik zat laatst met een kop koffie naar de uitkomsten van die peiling te kijken. En het viel me op hoe één uitspraak van Marian Kaljouw zoveel mensen aan het denken zette. Ze zei dat Nederland te veel umc's telt. Dat klinkt misschien als een boude stelling, maar volgens de peiling staat ze bepaald niet alleen. ### De stem van velen De uitslag was eigenlijk best opvallend. Veruit de meeste mensen die aan de peiling meededen, bleken het met Kaljouw eens te zijn. Dat zette me aan het denken. Waarom voelen zoveel Nederlanders dat we te veel universitaire medische centra hebben? Is het een gevoel, of zijn er concrete redenen? Soms hoor je mensen zeggen dat concentratie van specialistische zorg beter zou zijn. Anderen maken zich zorgen over de kosten. Want laten we eerlijk zijn, het runnen van een umc is geen goedkope aangelegenheid. We hebben het over bedragen die oplopen tot honderden miljoenen euro's per jaar per centrum. ### Wat betekent 'te veel' eigenlijk? Die vraag blijft hangen. Want wanneer is iets 'te veel'? Is het wanneer de kwaliteit onder druk komt te staan? Of wanneer de kosten niet meer in verhouding staan tot het resultaat? In de peiling kwamen verschillende perspectieven naar voren: - Sommigen vinden dat zorg dichtbij huis belangrijk blijft - Anderen benadrukken dat topzorg concentratie vereist - Weer anderen vragen zich af of alle umc's wel even excellent kunnen zijn Het interessante is dat het niet alleen gaat om aantallen. Het gaat om wat we als samenleving willen. Willen we overal alles kunnen krijgen, of kiezen we voor gespecialiseerde centra waar patiënten naartoe reizen? ### De praktische kant Stel je voor dat je in het noorden van Nederland woont en gespecialiseerde zorg nodig hebt. Moet je dan altijd naar Utrecht of Rotterdam reizen? Dat kan reizen van 150 kilometer of meer betekenen. Voor ouderen of mensen met beperkingen is dat geen kleine opgave. Aan de andere kant: als elk umc alles moet kunnen, hebben we dan genoeg patiënten per centrum om expertise op te bouwen? Voor hele zeldzame aandoeningen zie je soms maar een handvol patiënten per jaar in een regio. Kan elk centrum dan voldoende ervaring opdoen? ### Een quote die bleef hangen Een deelnemer aan de peiling zei iets wat me bijbleef: "Het gaat niet om minder umc's, het gaat om slimmere umc's." Die uitspraak vat eigenlijk veel discussies samen. Misschien moeten we niet zozeer kijken naar aantallen, maar naar hoe we deze centra beter laten samenwerken. ### De toekomst in beeld Wat betekent dit voor de komende jaren? De gezondheidszorg staat voor grote uitdagingen. We hebben te maken met vergrijzing, stijgende kosten en toenemende complexiteit. De vraag naar specialistische zorg zal alleen maar groeien. Misschien moeten we anders gaan denken. In plaats van elk umc als een eiland te zien, kunnen we ze beter als een netwerk beschouwen. Waarin expertise gedeeld wordt, waar patiëntstromen slim worden geregeld, en waar we leren van elkaars successen en mislukkingen. ### Wat jij denkt Ik ben benieuwd hoe jij hierover denkt. Vind je dat Nederland inderdaad te veel umc's heeft? Of zie je juist voordelen in de huidige spreiding? De peiling liet zien dat veel mensen met Kaljouw meedenken, maar dat betekent niet dat er geen andere perspectieven zijn. Soms gaat het in dit soort discussies niet om goed of fout. Het gaat om het vinden van een balans. Een balans tussen bereikbaarheid en kwaliteit, tussen kosten en resultaat, tussen regionale zorg en landelijke expertise. Wat die peiling vooral laat zien, is dat we het gesprek moeten blijven voeren. Over wat we willen, wat we kunnen, en wat nodig is voor de toekomst. Want één ding is zeker: de gezondheidszorg van morgen ziet er anders uit dan die van vandaag. En daar moeten we samen over nadenken.