Waarom palliatieve zorg via vpt een gevaarlijke weeffout is

Margriet Bos · 2026-10-01

### De waarschuwing van Jos de Blok Stel je voor: je bent ongeneeslijk ziek en wilt thuis sterven, omringd door dierbaren. Dat is precies waar palliatieve zorg voor bedoeld is. Maar de manier waarop we dat via het volledig pakket thuis (vpt) regelen, blijkt een fundamentele fout in het zorgstelsel. Buurtzorg-bestuurder Jos de Blok trok op 1 oktober aan de bel tijdens het Ronde Tafelgesprek palliatieve zorg in de Tweede Kamer. Zijn boodschap was glashelder: de bekostiging via vpt leidt tot fragmentatie van zorg. En dat raakt mensen in hun meest kwetsbare periode. Hoe kan het dat een systeem dat bedoeld is om zorg thuis mogelijk te maken, juist het tegenovergestelde bereikt? ### Wat is vpt en waarom gaat het mis? Het volledig pakket thuis is een financieringsvorm waarbij zorgaanbieders een vast bedrag ontvangen voor alle zorg thuis. Klinkt logisch, toch? Maar in de praktijk wringt het. Palliatieve zorg vraagt om maatwerk, om tijd, om aandacht. Het is geen standaardpakket dat je even afvinkt. De Blok legt uit dat het vpt-systeem zorgverleners dwingt om binnen strakke kaders te werken. "Je kunt niet in een keurslijf van regels en budgetten passen als iemand in de laatste fase van het leven zit," zo waarschuwde hij. Het gevolg? Zorg die versnipperd raakt, omdat elke aanbieder alleen zijn eigen stukje doet. ### De menselijke maat raakt zoek Wat betekent dit concreet voor ouderen en hun families? Het betekent dat je als patiënt te maken krijgt met verschillende zorgverleners die langs elkaar heen werken. De wijkverpleegkundige, de huisarts, de specialist ouderengeneeskunde – iedereen heeft zijn eigen rol, maar de samenhang ontbreekt. > "Palliatieve zorg is geen product. Het is een relatie tussen mens en zorgverlener. Die relatie verdraagt geen bureaucratie." – Jos de Blok Die uitspraak raakt de kern. Als we zorg inkopen als een pakket boodschappen, verliezen we de essentie uit het oog. Mensen willen niet een pakket, ze willen iemand die er is. Iemand die weet wie ze zijn, die tijd neemt, die niet constant hoeft te verantwoorden waarom iets langer duurt dan gepland. ### Drie problemen die De Blok aankaart - **Fragmentatie**: Door vaste budgetten per aanbieder ontstaan schotten. Zorgverleners mogen niet zomaar over elkaars grenzen heen werken, zelfs als dat beter is voor de patiënt. - **Administratieve last**: Zorgverleners besteden uren aan verantwoording in plaats van aan zorg. Dat gaat direct ten koste van de tijd met de patiënt. - **Ondoordachte bekostiging**: Het systeem is ontworpen vanuit kostenbeheersing, niet vanuit zorgbehoefte. Daardoor past het niet bij de grillige realiteit van het levenseinde. ### Wat kunnen we hiervan leren? De Blok pleit niet voor het afschaffen van vpt, maar voor een herziening. We moeten toe naar een systeem dat ruimte laat voor professionele afwegingen. Een systeem waarin de zorgverlener centraal staat, niet de regel. Dat betekent niet dat er geen budgetten mogen zijn. Natuurlijk moet er verantwoord met geld worden omgegaan. Maar de manier waarop we dat doen, moet dienstbaar zijn aan de zorg, niet andersom. Denk aan flexibele budgetten die meebewegen met de behoefte van de patiënt. Of aan vertrouwen in de professional in plaats van wantrouwen vooraf. ### Conclusie: durf het gesprek aan te gaan De waarschuwing van Jos de Blok is geen doemverhaal. Het is een uitnodiging om het anders te doen. Om palliatieve zorg weer menselijk te maken. Dat begint met erkennen dat het huidige systeem faalt op een cruciaal punt: het behandelt stervenden als een kostenpost in plaats van als mensen die liefdevolle zorg verdienen. Laten we dat gesprek aangaan, in de Tweede Kamer, in de zorginstellingen en aan de keukentafel. Want uiteindelijk gaat het niet om pakketten of budgetten. Het gaat om hoe we afscheid nemen van elkaar. En dat verdient de beste zorg die er is.