Waarom de overheid miljoenen pakt terwijl zorginstellingen de rekening betalen

Margriet Bos · 2026-09-23

### Het oneerlijke spel van verpleegkundige trajecten voor statushouders Stel je voor: je werkt in de zorg, er is een enorm tekort aan verpleegkundigen, en er liggen kansen om nieuwkomers op te leiden tot volwaardige professionals. Je denkt: dit is een win-win. Maar dan blijkt de overheid wel de vruchten te plukken, maar niet mee te betalen. Dat is precies wat er gebeurt met trajecten voor statushouders in de zorg. Uit een businesscase van het UMCG-project 'Nieuwkomers in hun kracht', uitgevoerd door stichting Het Potentieel Pakken, blijkt dat de baten vooral naar de rijksoverheid gaan. Denk aan extra belastinginkomsten en minder uitgaven aan bijstand. Maar als het gaat om de kosten voor opleiding en begeleiding, dan laten zorgaanbieders en filantropen de rekening betalen. De overheid weigert financieel bij te dragen. ### Hoe kan dit? Het klinkt misschien als een slechte grap, maar het is bittere realiteit. De trajecten zijn erop gericht om statushouders – mensen met een verblijfsvergunning – versneld op te leiden voor tekortsectoren zoals de zorg. Ze leren de taal, volgen een opleiding tot bijvoorbeeld verpleegkundige, en stromen uiteindelijk door naar een baan. Dat kost geld, maar levert ook wat op: minder afhankelijkheid van uitkeringen, meer belastinginkomsten, en een oplossing voor het personeelstekort. Toch ziet de overheid het blijkbaar niet als haar verantwoordelijkheid om die initiële kosten te dragen. Zorginstellingen, die toch al onder druk staan, moeten nu samen met filantropen de portemonnee trekken. Dat wringt. > "We creëren waarde voor de hele samenleving, maar de overheid laat ons betalen. Dat is niet houdbaar," aldus een betrokkene bij het project. ### Wie betaalt de rekening? De businesscase laat zien dat de overheid per deelnemer aanzienlijke baten heeft. Denk aan tienduizenden euro's aan extra belastingopbrengsten over een carrière. Maar de kosten voor de opleiding, die kunnen oplopen tot €20.000 per persoon, worden niet vergoed. Zorgaanbieders en filantropen springen bij. Zij investeren in mensen, in de hoop dat de overheid uiteindelijk over de brug komt. Maar vooralsnog is dat niet het geval. - **Zorgaanbieders**: betalen voor opleiding en begeleiding. - **Filantropen**: dragen bij aan projectkosten. - **Overheid**: incasseert de baten, maar draagt niet bij. Dat is niet alleen oneerlijk, het is ook kortzichtig. Want zonder deze trajecten blijven vacatures onvervuld en stijgen de kosten voor de samenleving als geheel. ### Waarom dit iedereen aangaat Misschien denk je: dit is een specifiek probleem voor de zorg. Maar het raakt ons allemaal. Een goed werkend zorgsysteem is essentieel, zeker nu de vergrijzing toeslaat. Als we nieuwkomers niet de kans geven om bij te dragen, verliezen we niet alleen talent, maar ook tijd en geld. En uiteindelijk betalen we allemaal de prijs. Het is tijd dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt. Niet alleen omdat het eerlijk is, maar omdat het noodzakelijk is. Willen we de zorg toekomstbestendig maken, dan moeten we durven investeren in mensen – ongeacht waar ze vandaan komen. ### Wat kun jij doen? Als professional in de sector kun je je stem laten horen. Deel dit verhaal, praat erover met collega's en beleidsmakers. Samen kunnen we druk uitoefenen om verandering te bewerkstelligen. Want uiteindelijk gaat het niet alleen om cijfers, maar om mensen: nieuwkomers die willen werken, zorgverleners die willen opleiden, en patiënten die goede zorg verdienen. Laten we zorgen dat de overheid niet alleen profiteert, maar ook bijdraagt. Dat is pas echt in hun kracht.