Ouderdom is geen ziekte: waarom Jaap Sijmons vindt dat artsen behandeling mogen weigeren

Margriet Bos · 2026-07-28

We verwachten allemaal dat moderne geneeskunde ons kan genezen. Maar dat is niet altijd realistisch, zegt emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons. In de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt. En wat we vaak behandelen, is eigenlijk gewoon ouderdom. Maar dat is geen ziekte. ### Waarom we ouderdom niet als ziekte moeten zien Sijmons legt de vinger op de zere plek. De medische wereld heeft de afgelopen decennia enorme stappen gezet. We kunnen steeds meer, maar dat betekent niet dat we alles moeten doen. Ouderdom is een natuurlijk proces, geen aandoening die we kunnen genezen. Toch worden ouderen vaak behandeld alsof ze ziek zijn. Dit leidt tot een aantal problemen: - Overbehandeling: ouderen krijgen soms ingrijpende behandelingen die weinig zin hebben - Hoge kosten: de zorg wordt onbetaalbaar als we alles blijven doen - Valse hoop: mensen denken dat ze beter worden, terwijl dat niet mogelijk is ### Wat betekent dit voor ouderen en hun naasten? Het is een lastige kwestie. Niemand wil zijn of haar ouder of grootouder opgeven. Maar soms is het beter om te accepteren dat iemand oud is en niet meer beter wordt. Dat betekent niet dat we niets doen. Wel dat we andere keuzes maken. "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen", zegt Sijmons. "Maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt." En dat terwijl chronisch ziek zijn vaak niet nodig is. Het is gewoon ouderdom. ### De rol van artsen bij het weigeren van behandeling Sijmons pleit ervoor dat artsen vaker mogen zeggen: we gaan niet behandelen. Dat klinkt hard, maar het is soms de beste keuze. Een behandeling kan veel bijwerkingen geven en weinig opleveren. Vooral bij oudere patiënten is dat een risico. Artsen moeten de vrijheid krijgen om behandeling te weigeren als die niet in het belang van de patiënt is. Dat is niet wreed, maar juist menselijk. Het voorkomt dat ouderen onnodig lijden. ### Wat kun je zelf doen? Als je zelf ouder wordt of voor een oudere zorgt, is het belangrijk om goede afspraken te maken. Praat met de huisarts over wat wel en niet zinvol is. Vraag om duidelijkheid: wat is het doel van een behandeling? En wat zijn de risico's? Ook kun je een behandelverbod opstellen. Daarin geef je aan welke behandelingen je niet wilt. Dat geeft rust, zowel voor jou als voor je naasten. ### Conclusie Jaap Sijmons zet een belangrijke discussie op gang. We moeten niet alles willen behandelen. Ouderdom is geen ziekte, en dat moeten we accepteren. Alleen dan kunnen we goede zorg geven aan ouderen.