Ouderdom is geen ziekte: waarom artsen behandeling moeten durven weigeren

Margriet Bos · 2026-07-28

Je kent het wel: je gaat naar de dokter met een klacht, en in plaats van een simpele oplossing krijg je een heel traject voorgeschreven. Medicijnen, onderzoeken, nóg meer medicijnen. Maar wat als we eerlijk zijn? Wat als we zeggen: 'Mevrouw, meneer, dit is geen ziekte, dit is gewoon ouder worden?' Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons gooit een pittige knuppel in het hoenderhok. Hij stelt dat artsen vaker de behandeling moeten durven weigeren. Niet uit gemakzucht, maar uit eerlijkheid. "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt", zegt hij. En dan komt de harde waarheid: "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." ### De illusie van genezing We zijn er allemaal ingetrapt. De medische wereld heeft ons laten geloven dat er voor elk probleem een pilletje of een ingreep bestaat. Maar de realiteit is anders. Steeds meer ouderen belanden in een eindeloze cyclus van doktersbezoeken en medicatieschema's. Ze worden chronisch patiënt, niet omdat ze per se ziek zijn, maar omdat ze oud worden. - Een knie die kraakt? Dat is slijtage, niet per se een ziekte. - Vergeetachtigheid? Dat hoort bij het ouder worden, het is niet altijd dementie. - Minder energie? Dat is normaal, geen tekortkoming. Sijmons pleit voor een cultuuromslag. Artsen moeten de moed hebben om te zeggen: "Ik kan hier niets aan doen, behalve u begeleiden." Dat klinkt hard, maar het is eerlijker dan iemand jarenlang aan het lijntje houden met behandelingen die geen zin hebben. ### Wat betekent dit voor jou? Als je ouder wordt, of als je voor een oudere zorgt, is dit een belangrijke boodschap. Het betekent dat je niet alles moet medicaliseren. Soms is het oké om gewoon oud te zijn. Maar hoe weet je wanneer je wél naar de dokter moet? En wanneer kun je beter thuisblijven? Het antwoord is simpel: luister naar je lichaam. Als je klachten hebt die je dagelijks leven belemmeren, ga dan naar de huisarts. Maar als je alleen maar 'oud' bent, probeer dan te accepteren dat het leven nu eenmaal verandert. ### De rol van de arts Sijmons vindt dat artsen een morele plicht hebben om niet alles te behandelen. "We moeten stoppen met het zien van ouderdom als een medisch probleem", zegt hij. In plaats daarvan moeten we focussen op kwaliteit van leven. Dat betekent soms: minder pillen, meer gesprekken. > "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." – Jaap Sijmons Dit citaat vat het perfect samen. Het is tijd dat we ouderdom omarmen als een natuurlijk proces, niet als een aandoening die genezen moet worden. ### Praktische tips voor senioren en mantelzorgers Wil je voorkomen dat je onnodig in de medische mallemolen terechtkomt? Hier zijn een paar tips: - **Vraag door**: Als een arts een behandeling voorstelt, vraag dan: "Wat gebeurt er als ik niets doe?" Soms is niets doen de beste optie. - **Wees kritisch**: Niet elke klacht hoeft een diagnose te zijn. Ouderdom heeft nu eenmaal bijwerkingen. - **Zoek balans**: Combineer medische zorg met leefstijlveranderingen. Bewegen, gezond eten en sociale contacten zijn minstens zo belangrijk. - **Accepteer grenzen**: Het is oké om minder te kunnen. Dat maakt je niet minder waardevol. ### De toekomst van de gezondheidszorg Sijmons' boodschap is niet alleen voor artsen, maar voor ons allemaal. Als we blijven doen alsof ouderdom een ziekte is, blijft de zorg onbetaalbaar en raken we verstrikt in behandelingen die niets oplossen. Het is tijd voor een eerlijk gesprek. Dus de volgende keer dat je bij de dokter zit en een pil voorgeschreven krijgt, vraag jezelf af: heb ik dit echt nodig? Of is dit gewoon het leven? Sijmons geeft ons de woorden om dat gesprek aan te gaan. En dat is precies wat we nodig hebben. Denk erover na. Praat erover. En wees niet bang om oud te worden – het overkomt ons allemaal.