Ouderdom is geen ziekte: waarom Jaap Sijmons vindt dat artsen behandeling mogen weigeren

Margriet Bos · 2026-07-28

We worden steeds ouder, maar worden we er ook gezonder van? Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons stelt een confronterende vraag: behandelen we eigenlijk wel de juiste dingen? "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt," constateert hij. "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Dit is een onderwerp dat veel ouderen en hun naasten raakt. Want wat betekent het als de dokter zegt: "We kunnen nog iets proberen, maar..."? En wanneer is het genoeg? ### De mythe van de maakbare mens We leven in een tijd waarin medische technologie vrijwel onbegrensd lijkt. Hartkleppen worden vervangen, heupen worden gerepareerd, en we slikken pillen voor bloeddruk, cholesterol en suiker. Maar Sijmons prikt door die belofte heen. "We moeten eerlijk zijn over de grenzen van de geneeskunde," zegt hij. "Niet elke behandeling is zinvol, zeker niet bij oudere patiënten met meerdere aandoeningen." Het is een boodschap die niet makkelijk valt, maar wel steeds relevanter wordt. Want met de vergrijzing neemt ook de druk op de zorg toe. En dat roept vragen op over kwaliteit van leven versus kwantiteit. ### Wat is wijsheid bij ouderenzorg? Stel je voor: je bent 85 jaar, hebt last van artrose, een zwak hart en beginnende dementie. Krijg je dan nog een zware operatie? Of is het beter om te kiezen voor comfort en begeleiding? Veel ouderen en families worstelen met deze keuzes. En artsen zitten er vaak mee in hun maag. Want het is niet makkelijk om te zeggen: "We stoppen met behandelen." - Sijmons pleit voor meer ruimte voor artsen om behandelingen te weigeren die geen zin meer hebben - Hij vindt dat we moeten accepteren dat ouderdom geen ziekte is die je kunt genezen - En dat kwaliteit van leven belangrijker is dan het rekken van het leven ### De rol van persoonlijke alarmen in deze discussie Nu denk je misschien: wat heeft dit met persoonlijke alarmen te maken? Meer dan je denkt. Want als we eerlijk durven te zijn over de grenzen van de geneeskunde, dan wordt het ook belangrijker om ouderen veilig en zelfstandig thuis te laten wonen. Een persoonlijk alarm kan daarbij helpen. Het geeft ouderen de vrijheid om te bewegen zonder angst, en het geeft mantelzorgers gemoedsrust. Maar het is geen vervanging van goede medische zorg. Het is een hulpmiddel om langer zelfstandig te blijven, met respect voor wat het lichaam nog aankan. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgprofessionals in Nederland is dit een belangrijk signaal. We moeten durven kiezen voor wat echt goed is voor de patiënt, ook als dat betekent dat we minder behandelen. En voor ouderen en hun families: praat erover. Vraag aan je arts wat de verwachtingen zijn. En wees niet bang om te zeggen: "Ik wil geen behandeling meer, ik wil rust." Want zoals Sijmons het zegt: "Ouderdom is geen ziekte. Het is een fase van het leven." En die fase verdient respect, niet alleen medische interventies.