Ouderdom behandelen is geen ziekte: artsen moeten nee durven zeggen

Margriet Bos · 2026-07-28

### De moderne geneeskunde: een tweesnijdend zwaard Stel je voor: je bent 85, je hebt wat pijntjes hier en daar, en je loopt niet meer zo soepel als vroeger. Je gaat naar de dokter en die schrijft een pilletje voor, of erger nog, je wordt doorverwezen voor een ingrijpende operatie. Maar is dat wel nodig? Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons stelt een confronterende vraag: "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Deze uitspraak raakt aan een fundamenteel probleem in onze gezondheidszorg. We zijn zo gewend geraakt aan het idee dat er voor elk probleem een medische oplossing is, dat we vergeten dat ouder worden geen aandoening is die genezen kan worden. Het is een natuurlijk proces, met ups en downs. ### Waarom we vaker nee moeten zeggen Sijmons' punt is helder: artsen moeten de vrijheid krijgen om behandelingen te weigeren die geen echte medische noodzaak hebben. Dit klinkt misschien hard, maar het is eigenlijk heel logisch. Denk er maar eens over na: - **Onnodige risico's**: elke behandeling, hoe klein ook, brengt risico's met zich mee. Voor een kwetsbare oudere kunnen die risico's groter zijn dan de mogelijke voordelen. - **Kwaliteit van leven**: soms is een behandeling wel medisch mogelijk, maar niet wenselijk. Wat heeft het voor zin om iemand nog een jaar langer te laten leven als dat jaar gevuld is met ziekenhuisbezoeken en pijn? - **Kosten**: de zorg wordt steeds duurder. Door onnodige behandelingen te stoppen, kunnen we geld vrijmaken voor zorg die er echt toe doet. ### De rol van verwachtingen "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen", zegt Sijmons. En hij heeft gelijk. We zijn opgegroeid met het idee dat de dokter ons beter kan maken. Maar de realiteit is dat veel mensen chronisch ziek worden en blijven. De geneeskunde kan hen niet genezen, alleen begeleiden. Dit vraagt om een andere manier van denken. Niet: "wat kunnen we nog doen?", maar: "wat is het beste voor deze persoon?" Soms is dat helemaal niets doen. Soms is dat alleen pijnbestrijding. En soms is dat wel degelijk een behandeling, maar dan wel een die past bij de situatie. ### Wat betekent dit voor jou? Als je zelf ouder wordt, of als je voor een oudere zorgt, is het belangrijk om te weten dat je niet alles hoeft te accepteren wat de arts voorstelt. Stel vragen. Vraag naar de risico's en de voordelen. En wees niet bang om te zeggen: "Ik denk dat we dit niet moeten doen." > "De beste zorg is soms geen zorg" - een wijsheid die we te vaak vergeten. ### Conclusie: durf te kiezen Jaap Sijmons' boodschap is duidelijk: we moeten stoppen met het behandelen van ouderdom alsof het een ziekte is. Artsen moeten de ruimte krijgen om nee te zeggen tegen behandelingen die geen echte meerwaarde bieden. En wij als patiënten en mantelzorgers moeten leren om kritisch te zijn en te kiezen voor kwaliteit van leven boven kwantiteit. Het is geen makkelijke boodschap, maar wel een noodzakelijke. Want uiteindelijk draait het niet om hoe lang we leven, maar om hoe we leven.