Ouderdom behandelen als ziekte? Waarom artsen soms nee moeten zeggen

Margriet Bos · 2026-07-28

De moderne geneeskunde is een wonder. We kunnen levens redden die vroeger verloren waren gegaan. Maar er is een keerzijde. Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons stelt een confronterende vraag: behandelen we eigenlijk niet steeds vaker ouderdom in plaats van echte ziekten? "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt", constateert hij. "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." ### Waarom dit een belangrijk debat is Dit is geen aanval op artsen of de medische wetenschap. Het is een uitnodiging om na te denken over de grenzen van zorg. Want als we elke klacht die bij het ouder worden hoort gaan behandelen, creëren we een systeem dat onbetaalbaar wordt en waarin mensen onnodig lijden onder behandelingen. Denk bijvoorbeeld aan iemand van 85 jaar met milde gewrichtspijn. Is het dan altijd nodig om een zware operatie te doen? Of kunnen we ook accepteren dat het lichaam nu eenmaal slijt? ### De rol van de arts Sijmons pleit ervoor dat artsen de ruimte moeten krijgen om behandelingen te weigeren die geen meerwaarde bieden. Dat klinkt misschien hard, maar het is juist zorgvuldig. Een goede arts kijkt niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat echt bijdraagt aan de kwaliteit van leven. - Behandeling moet passen bij de algehele gezondheidstoestand - Niet elke diagnose vraagt om een medische ingreep - Soms is goede begeleiding en acceptatie beter dan een zware therapie ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor ouderen en hun naasten is dit een geruststellende gedachte. Het betekent dat er steeds meer aandacht komt voor wat jij écht belangrijk vindt. Niet de machine of het medicijn staat centraal, maar de mens. Tegelijkertijd roept het vragen op. Wanneer is een behandeling zinvol? En wie bepaalt dat? Het antwoord is simpel: in goed overleg tussen jou en je arts. Maar dan moet je wel weten wat je zelf wilt. ### Praktische tips voor een goed gesprek Bereid je voor op een gesprek met je arts. Stel vragen als: - Wat levert deze behandeling mij op? - Wat zijn de risico's en bijwerkingen? - Zijn er alternatieven die minder ingrijpend zijn? - Wat gebeurt er als ik niets doe? Door deze vragen te stellen, krijg je een beter beeld van wat er speelt. En kun je samen met je arts een beslissing nemen die past bij jouw situatie. ### Conclusie De uitspraken van Jaap Sijmons zetten aan het denken. We moeten niet klakkeloos alles behandelen wat technisch mogelijk is. Soms is het beter om te accepteren dat het leven een natuurlijk einde heeft. Dat klinkt misschien confronterend, maar het biedt ook rust. Want als we stoppen met het behandelen van ouderdom, kunnen we ons richten op wat echt telt: kwaliteit van leven in plaats van kwantiteit van behandelingen.