Ouderdom behandelen als ziekte? Jaap Sijmons stelt confronterende vraag

Margriet Bos · 2026-07-28

Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons zet een punt op de agenda dat veel artsen en senioren raakt. Hij zegt: "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt. Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Het klinkt misschien hard, maar Sijmons heeft een punt. We leven in een tijd waarin medische technologieën steeds geavanceerder worden. Denk aan kunstmatige heupen, pacemakers en medicijnen die de bloeddruk stabiel houden. Maar die behandelingen richten zich steeds vaker op de gevolgen van veroudering, niet op echte ziektes. En dat brengt een ethisch dilemma met zich mee: moeten we altijd doorgaan met behandelen, of is er een grens? ### Wat is het probleem precies? Het probleem is dat de grens tussen ziekte en ouderdom vervaagt. Ouderdom is geen diagnose, maar een natuurlijk proces. Toch worden ouderen steeds vaker behandeld alsof ze een ziekte hebben. Dit leidt tot een medische overbelasting, zowel voor de patiënt als voor de zorg. Denk aan een 85-jarige die een zware operatie ondergaat voor een aandoening die eigenlijk bij het ouder worden hoort. De vraag is: is dat altijd de beste keuze? - Ouderen krijgen vaker chronische aandoeningen zoals hoge bloeddruk, artrose of diabetes type 2. - Deze aandoeningen worden behandeld met medicijnen die vaak bijwerkingen hebben. - De focus ligt op levensverlenging, maar niet altijd op kwaliteit van leven. Sijmons stelt dat artsen het recht moeten hebben om behandeling te weigeren als die geen meerwaarde biedt. Dat is een controversieel standpunt, maar het dwingt ons om na te denken over wat echt belangrijk is. ### Waarom dit belangrijk is voor senioren Voor senioren en hun naasten is dit een onderwerp dat direct raakt aan dagelijkse keuzes. Stel je voor: je bent 80 jaar en je krijgt te horen dat je een operatie nodig hebt. De kans op succes is klein, maar de arts zegt dat het mogelijk is. Wat doe je? Sijmons pleit voor een eerlijker gesprek: artsen moeten niet alleen kijken naar wat medisch mogelijk is, maar ook naar wat wenselijk is voor de patiënt. > "We moeten stoppen met het idee dat ouderdom een ziekte is die genezen moet worden," zegt Sijmons. "Het gaat om het welzijn van de mens, niet om het verlengen van het leven ten koste van alles." Dit betekent niet dat ouderen geen zorg verdienen. Integendeel: het gaat om de juiste zorg op het juiste moment. Soms is palliatieve zorg of ondersteuning thuis een betere keuze dan een zware medische ingreep. ### Wat kun je zelf doen? Als senior of mantelzorger kun je actief meedenken over behandelopties. Vraag altijd naar de voor- en nadelen van een behandeling. En wees niet bang om een second opinion te vragen. Het is jouw leven, en jij bepaalt wat acceptabel is. - Bespreek met je arts wat je doelen zijn: wil je vooral kwaliteit van leven, of is levensverlenging het belangrijkst? - Overweeg of een behandeling past bij je algehele gezondheidstoestand. - Weet dat je altijd het recht hebt om een behandeling te weigeren. Sijmons' boodschap is duidelijk: we moeten realistischer zijn over wat geneeskunde kan betekenen. En dat begint met het erkennen dat ouderdom geen ziekte is.