Ouderdom behandelen als ziekte? Artsen mogen nee zeggen, stelt hoogleraar

Margriet Bos · 2026-07-28

### De illusie van de moderne geneeskunde Je gaat naar de dokter en verwacht dat er een pilletje of een operatie is die alles weer goed maakt. Maar is dat wel realistisch? Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons stelt een confronterende vraag: behandelen we niet steeds vaker gewoon ouderdom? 'Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt', zegt hij. En dan komt de kern: 'Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte.' ### Waarom dit belangrijk is voor jou Dit raakt aan een fundamentele discussie in de zorg. Als je ouder wordt, krijg je nu eenmaal te maken met slijtage. Je gewrichten worden stijver, je hart pompt minder krachtig, je geheugen hapert af en toe. Is dat een ziekte die behandeld moet worden, of is het gewoon het leven? Sijmons pleit ervoor dat artsen de vrijheid moeten krijgen om bepaalde behandelingen te weigeren. Niet uit gemakzucht, maar uit eerlijkheid. ### Wat betekent dit concreet? Stel je voor: een 85-jarige patiënt met hartfalen. De moderne geneeskunde kan een dure operatie aanbieden die de levensduur misschien met een paar maanden verlengt, maar met een zware revalidatie en veel ziekenhuisbezoeken. Is dat echt in het belang van de patiënt? Of is het beter om te kiezen voor kwaliteit van leven, met goede palliatieve zorg en ondersteuning thuis? - Artsen moeten durven zeggen: 'We kunnen dit wel doen, maar we vragen ons af of het verstandig is.' - Patiënten moeten realistische verwachtingen hebben over wat geneeskunde kan betekenen op hoge leeftijd. - De samenleving moet accepteren dat sterven bij het leven hoort, en dat niet elke medische mogelijkheid ook een goede keuze is. ### De rol van persoonlijke alarmen in deze discussie Nu denk je misschien: wat heeft dit met persoonlijke alarmen te maken? Meer dan je denkt. Want als we accepteren dat ouderdom geen ziekte is, dan moeten we ook nadenken over hoe we ouderen veilig en zelfstandig thuis kunnen laten wonen. Een persoonlijk alarm is daarin een essentieel hulpmiddel. Het geeft niet alleen een veiligheidsgevoel, maar het stelt ouderen ook in staat om langer thuis te blijven wonen, zonder dat ze constant medische zorg nodig hebben. Stel dat een oudere mevrouw valt in haar eigen huis. Zonder alarm kan ze uren of zelfs dagen op de grond liggen. Met een alarm kan ze direct hulp krijgen. Dat is geen medische behandeling van ouderdom, maar gewoon een praktische oplossing voor een alledaags risico. ### De ethische vraag Sijmons' oproep raakt aan een grotere ethische vraag: waar ligt de grens tussen behandelen en menswaardig laten sterven? Het is een vraag die elke arts, elke patiënt en elke mantelzorger zich moet stellen. Want de moderne geneeskunde kan veel, maar niet alles. En soms is het beste wat we kunnen doen, gewoon er zijn voor elkaar. ### Conclusie De uitspraken van Jaap Sijmons dagen ons uit om anders te denken over ouderdom en geneeskunde. Het is geen pleidooi om ouderen te laten sterven, maar wel om realistisch te zijn over wat medische zorg kan betekenen. Een persoonlijk alarm kan daarbij helpen: het biedt veiligheid zonder overbehandeling. En dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin we steeds ouder worden, maar niet per se zieker.