Waarom de noordelijke ggz nu nog harder wordt geraakt

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in het noorden van Nederland staat al geruime tijd onder druk, maar de laatste ontwikkelingen maken het er niet beter op. Het tekort aan gz-psychologen is nijpend, en nu worden ook nog eens opleidingsplaatsen geschrapt. Dat betekent dat de zorg voor mensen die afhankelijk zijn van psychologische hulp verder in het gedrang komt. Maar wat betekent dit nu precies voor jou als professional, en wat kunnen we eraan doen? Laten we eens rustig kijken naar de feiten en de gevolgen. ### De kern van het probleem: te weinig gz-psychologen Het tekort aan gz-psychologen is niet nieuw, maar het wordt steeds nijpender. In het noorden van het land is de situatie zelfs zorgwekkender dan in de rest van Nederland. De regio heeft te maken met een vergrijzende bevolking, een grotere afstand tot zorgvoorzieningen en een beperkter aantal zorgaanbieders. Wanneer er dan ook nog eens minder opleidingsplaatsen beschikbaar komen, ontstaat er een vicieuze cirkel: minder instroom, minder afgestudeerden, en dus nog meer druk op de bestaande zorgverleners. De gevolgen zijn voelbaar in de wachtkamers. Mensen wachten langer op een intake, behandelingen worden uitgesteld en sommige patiënten worden doorverwezen naar andere regio's, wat extra reistijd en kosten met zich meebrengt. Voor kwetsbare ouderen, die vaak afhankelijk zijn van snelle en laagdrempelige hulp, is dit een extra drempel. En juist die groep heeft vaak ook te maken met andere zorgvragen, waardoor de druk op de hele keten toeneemt. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgprofessionals in het noorden betekent dit concreet dat de werkdruk verder oploopt. Het is niet alleen een kwestie van lange wachtlijsten; ook de kwaliteit van zorg kan onder druk komen te staan. Wanneer een gz-psycholoog te veel cliënten onder zijn hoede heeft, blijft er minder tijd over voor persoonlijke aandacht en begeleiding. Dat is precies waar het in de ggz om draait: een vertrouwensband opbouwen en maatwerk leveren. We zien ook dat zorginstellingen creatiever moeten worden in hun aanpak. Sommige organisaties zetten bijvoorbeeld meer in op e-health en digitale behandelmodules om de druk te verlichten. Andere kiezen voor taakherschikking, waarbij verpleegkundig specialisten of psychologen in opleiding bepaalde taken overnemen. Dat kan helpen, maar het is geen structurele oplossing voor het onderliggende probleem. ### De rol van opleidingen: investeren of bezuinigen? Het schrappen van opleidingsplaatsen is een pijnlijke keuze, maar wel een die vaak wordt gemaakt in tijden van budgettaire krapte. Toch is het de vraag of dit op de lange termijn verstandig is. Elke gz-psycholoog die nu niet wordt opgeleid, is er over een paar jaar niet bij. En de zorgvraag neemt alleen maar toe, zeker in een regio waar de bevolking vergrijst. Er zijn gelukkig ook initiatieven die tegenwicht bieden. Zo zijn er regionale samenwerkingsverbanden die extra opleidingsplekken creëren of zij-instromers begeleiden richting een carrière in de psychologie. Ook wordt er steeds vaker samengewerkt met hogescholen en universiteiten om stageplekken en leerwerktrajecten te realiseren. Maar deze initiatieven zijn vaak kleinschalig en kunnen het structurele tekort niet volledig oplossen. ### Wat kun jij doen? Als professional in de ouderenzorg of ggz kun je het verschil maken, ook al lijkt het probleem soms te groot. Een paar praktische handvatten: - Blijf in gesprek met beleidsmakers en opleidingsinstellingen over de noodzaak van meer opleidingsplaatsen. - Zet in op preventie en vroegsignalering, zodat problemen niet escaleren en er minder zware zorg nodig is. - Maak gebruik van technologische hulpmiddelen, zoals persoonlijke alarmen en digitale monitoring, om cliënten langer zelfstandig te laten functioneren. - Deel kennis en ervaringen met collega's in de regio; samen sta je sterker. Het is makkelijk om cynisch te worden, maar juist nu is er behoefte aan betrokkenheid en creativiteit. Door samen te werken en te blijven investeren in mensen, kunnen we de zorg in het noorden overeind houden. Het vraagt om lef en doorzettingsvermogen, maar de inzet is het meer dan waard. Laten we hopen dat de beslissers in Den Haag en de regio hetzelfde inzien, voordat de wachtlijsten nog verder oplopen.