Nieuwe ziekenhuisbestuurder? Waarom de raad van toezicht te vroeg loslaat

Margriet Bos · 2026-10-19

Ziekenhuisbesturen wisselen vaak sneller dan je denkt. Een directeur zit er gemiddeld een paar jaar, en dan begint de zoektocht opnieuw. De hamvraag blijft: hoe vind je iemand die de organisatie écht langdurig vooruit helpt? In de serie 'Ziekenhuisbestuurder gezocht' delen executive recruiters hun fijne kneepjes. Dit is deel 3: onboarding. En juist daar gaat het vaak mis. De vacature is vervuld, het contract is getekend, de koffie is gedronken. De raad van toezicht ademt op. Maar is de nieuwe bestuurder dan al klaar voor de start? Nee. Sterker nog: de eerste maanden bepalen vaak of iemand na twee jaar nog steeds op zijn plek zit. ### Waarom de eerste 100 dagen beslissend zijn Een ziekenhuis is geen gewone organisatie. Je hebt te maken met medisch specialisten die hun eigen koninkrijkjes runnen, met een ondernemingsraad die kritisch meekijkt en met zorgverzekeraars die op de centen letten. Een nieuwe bestuurder die hier binnenkomt, moet eerst het landschap leren kennen. Wie zijn de informele leiders? Waar zit de weerstand? Welke verhalen leven er op de werkvloer? Wie dat overslaat, verliest snel het vertrouwen. En vertrouwen terugwinnen is een stuk lastiger dan het meteen goed doen. ### De rol van de raad van toezicht na de benoeming Hier wringt vaak de schoen. De raad van toezicht ziet de benoeming als de finishlijn, terwijl het eigenlijk de start is. Goed toezicht betekent ook: begeleiden, spiegelen en af en toe een stapje terug doen. Niet loslaten, maar ook niet op de stoel van de bestuurder gaan zitten. Een paar dingen die daarbij helpen: - Spreek vooraf heldere verwachtingen af over de eerste zes maanden, niet alleen over het eerste jaar. - Plan regelmatige, informele gesprekken naast de formele vergaderingen. - Geef ruimte om fouten te maken en daarvan te leren, zonder meteen te oordelen. - Zorg voor een buddy of klankbord binnen of buiten de organisatie. - Evalueer samen na honderd dagen: wat gaat goed, wat schuurt, wat moet anders? > "Een bestuurder die zich gesteund voelt door de raad van toezicht, durft eerder lastige beslissingen te nemen. Dat is precies wat een ziekenhuis nodig heeft." ### Onboarding is geen formaliteit Veel organisaties hebben een onboardingprogramma van een paar weken. Een rondje langs de afdelingen, een map met documenten, klaar. Maar een bestuurder heeft maanden nodig om echt voet aan de grond te krijgen. Zeker in de zorg, waar de cultuur diep geworteld zit en veranderingen traag gaan. Denk aan een bestuurder die na drie maanden een nieuwe strategie presenteert. Klinkt daadkrachtig, maar vaak valt het verkeerd. De organisatie is nog niet klaar, de mensen voelen zich niet gehoord. Beter is om eerst te luisteren, dan te sturen. ### Wat de raad van toezicht kan doen De kunst is om betrokken te blijven zonder te bemoeien. Dat betekent: vragen stellen, niet invullen. Nieuwsgierig zijn naar wat de bestuurder tegenkomt. En af en toe eerlijk zeggen: 'Dit gaat goed' of 'Hier maak ik me zorgen over.' Een nieuwe bestuurder heeft geen handleiding nodig. Wel een raad van toezicht die meedenkt, meeleeft en af en toe een stapje opzij doet. Pas dan krijgt iemand de ruimte om het ziekenhuis echt vooruit te helpen. En dat is uiteindelijk waar het allemaal om begon.