Waarom de nieuwe Zelfstandigenwet zzp'ers in de zorg mogelijk onmogelijk maakt

Margriet Bos · 2026-10-01

Het is een vraag die veel zelfstandige zorgprofessionals momenteel bezighoudt: kan ik überhaupt nog bestaan onder de nieuwe Zelfstandigenwet? Volgens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ligt het antwoord voor verpleegkundigen en andere zzp'ers in de zorg behoorlijk gevoelig. Het ministerie geeft namelijk aan dat het onwaarschijnlijk is dat verpleegkundigen kunnen voldoen aan de criteria van het voorstel van minister Thierry Aartsen. En dat is niet zomaar een mening – het raakt de kern van hoe zorg werkt. ### Het probleem met protocollen en vrijheid Wat maakt het nou precies zo lastig? Het komt neer op een fundamentele spanning. Zzp'ers moeten volgens de nieuwe wet vrijer zijn in hoe ze een opdracht uitvoeren dan andere zorgverleners bij dezelfde zorgaanbieder. Dat klinkt logisch, toch? Je bent immers zelfstandig. Maar hier wringt de schoen: de zorg is een sector die draait op protocollen, richtlijnen en standaardprocedures. Of je nu werkt in een verpleeghuis, thuiszorg of een ziekenhuis – er zijn strikte kaders waarbinnen je moet opereren. Denk maar aan: - Medicatie-uitgifte volgens vaste protocollen - Hygiënerichtlijnen die niet ter discussie staan - Verpleegkundige handelingen die precies zo moeten - Documentatie-eisen die overal hetzelfde zijn ### De praktijk van dagelijkse zorg Stel je voor: je bent zzp-verpleegkundige en je neemt een dagtaak over in een verpleeghuis. Je komt binnen en je moet meteen aan de slag volgens het systeem dat daar al jaren loopt. De bewoners kennen hun routine, de vaste medewerkers weten hoe alles werkt, en jij moet daar naadloos inpassen. Hoeveel vrijheid heb je dan echt? Kun je zeggen: "Nee, ik doe de wasbeurt vandaag op mijn eigen manier"? Of: "Ik volg een ander medicatieprotocol"? Natuurlijk niet. De kwaliteit en veiligheid van de zorg staan voorop, en die worden gewaarborgd door diezelfde protocollen. Het is een beetje zoals een kok die in een sterrenrestaurant komt invallen. Ja, hij is een topchef met eigen ideeën. Maar het menu staat vast, de recepten zijn bepaald, en de gasten verwachten precies dát gerecht. Zijn creatieve vrijheid is beperkt – en dat is in de zorg niet anders. ### Wat betekent dit voor zzp'ers? Voor veel zelfstandigen in de zorg voelt dit als een catch-22. Aan de ene kant vragen zorginstellingen om flexibiliteit en specialisme dat zzp'ers kunnen bieden. Aan de andere kant verwachten ze dat je werkt binnen hun systemen – en dat is ook begrijpelijk vanuit kwaliteitsoogpunt. Maar volgens de nieuwe wet zou die inpassing in bestaande systemen juist kunnen betekenen dat je niet zelfstandig genoeg bent. Het ministerie ziet dat dilemma duidelijk. Ze erkennen dat het voor verpleegkundigen en andere zorg-zzp'ers bijna onmogelijk wordt om aan de criteria te voldoen, precies omdat de sector zo gereguleerd is. ### De grotere vraag Dit roept een fundamentele vraag op: is het huidige zzp-model in de zorg wel houdbaar? Of moeten we op zoek naar een nieuwe vorm van flexibel werken die wél past bij de realiteit van zorgprotocollen? Sommige experts pleiten al voor een tussenweg – een soort 'gecertificeerd zelfstandige' die binnen bepaalde kaders flexibel kan zijn. Maar of dat juridisch standhoudt onder de nieuwe wet, is nog maar de vraag. Wat wel duidelijk is: er staat veel op het spel. Voor de zzp'ers zelf, die hun werkwijze mogelijk moeten aanpassen. Voor zorginstellingen, die afhankelijk zijn van flexibele inzet. En uiteindelijk ook voor patiënten en cliënten, voor wie continuïteit van zorg cruciaal is. Het wordt dus spannend de komende tijd. De nieuwe Zelfstandigenwet zou zomaar kunnen betekenen dat we op zoek moeten naar hele nieuwe manieren van werken in de zorg. En dat terwijl de sector al onder zoveel druk staat. Wat vind jij? Is er ruimte voor meer vrijheid binnen zorgprotocollen? Of moeten we accepteren dat sommige vormen van zelfstandig werken in de zorg gewoon niet meer van deze tijd zijn?