Nieuwe kankerzorg in Nederland: halvering toegang, dubbele wachttijd

Margriet Bos · 2026-05-20

Het is een harde realiteit waar we niet omheen kunnen: de toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland staat onder grote druk. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor deze medicijnen is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Dat zijn geen cijfers om zomaar te laten passeren. ### Wat betekent dit voor jou? Voor zorgverleners en patiënten is dit een zorgwekkende ontwikkeling. Stel je voor: je wacht bijna anderhalf jaar op een medicijn dat je leven kan redden. Het is niet alleen frustrerend, het kan ook directe gevolgen hebben voor de overlevingskansen. De vertraging komt deels door strenge toelatingseisen, onderhandelingen over prijzen en bureaucratische processen. Maar voor wie afhankelijk is van deze middelen, telt elke dag. ### Hoe is het zover gekomen? Er zijn verschillende redenen waarom Nederland achterblijft. Ten eerste worden nieuwe geneesmiddelen steeds complexer en duurder. Farmaceutische bedrijven vragen hoge prijzen, en de overheid moet onderhandelen over vergoedingen. Dat kost tijd. Daarnaast speelt de beoordeling door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en het Zorginstituut een rol. Zij kijken niet alleen naar effectiviteit, maar ook naar kosteneffectiviteit. Dat is begrijpelijk, maar het betekent wel dat patiënten langer moeten wachten. ### Wat zijn de gevolgen voor de praktijk? In de dagelijkse zorg merk je het direct. Artsen kunnen minder vaak de meest innovatieve behandelingen voorschrijven. Patiënten moeten soms uitwijken naar andere landen of deelnemen aan klinische studies. Dat is niet ideaal. Bovendien legt het extra druk op het zorgsysteem, omdat oudere, minder effectieve behandelingen vaker worden gebruikt. En dat terwijl de noodzaak voor nieuwe oncologische middelen groter is dan ooit. ### Wat kun je doen? - Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen via betrouwbare bronnen zoals het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). - Bespreek met je arts of er alternatieve behandelingen of klinische studies beschikbaar zijn. - Overweeg om je aan te sluiten bij patiëntenorganisaties die pleiten voor snellere toegang tot medicijnen. ### Een blik op de toekomst Er is hoop. Zowel de overheid als farmaceuten werken aan versnelling van het toelatingsproces. Er wordt geëxperimenteerd met voorwaardelijke toelatingen en versnelde beoordelingen voor veelbelovende middelen. Toch blijft het een uitdaging om de balans te vinden tussen snelheid, veiligheid en betaalbaarheid. Voor nu is het belangrijk dat we deze cijfers serieus nemen en blijven aandringen op verbeteringen. Deze situatie raakt ons allemaal. Of je nu zelf te maken krijgt met kanker, of iemand in je omgeving – de toegang tot goede zorg mag geen loterij zijn. Laten we hopen dat de volgende vier jaar een positieve wending brengen.