Nieuwe IGJ-koers: wat betekent dit voor de zorg?

Margriet Bos · 2026-09-14

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) staat voor misschien wel de grootste verbouwing uit haar bestaan. Zorgfraude blijft een prioriteit, maar de nieuwe inspecteur-generaal Monique Vogelzang wil het toezicht fundamenteel anders organiseren: minder sectoraal en meer risico-gestuurd. "Ik heb liever focus en impact dan dat we achter incidenten aanrennen," zegt ze. Dat klinkt misschien als een simpele verschuiving, maar het is een flinke operatie. De IGJ moet keuzes maken, want de middelen zijn beperkt. In plaats van elke sector evenveel aandacht te geven, gaat de inspectie kijken waar de risico's het grootst zijn. Denk aan kwetsbare ouderen, complexe zorgketens of plekken waar fraude lonend is. ### Waarom deze verandering? De zorg verandert snel. Er komen meer ouderen, meer technologie en meer verschillende aanbieders. Een traditionele, sectorale aanpak schiet dan tekort. Door risico-gestuurd te werken, kan de IGJ sneller inspelen op nieuwe problemen. Vogelzang: "We moeten niet pas in actie komen als het misgaat. We willen vooruitkijken en voorkomen dat mensen schade oplopen." Dat betekent niet dat de IGJ incidenten negeert. Integendeel. Maar de inspectie wil niet langer als een brandweer achter elk incident aanrennen. Liever steekt ze energie in het versterken van de eigen verantwoordelijkheid van zorgaanbieders. Zij moeten zelf blijven werken aan veilige, goede zorg. ### Wat merkt de zorg hiervan? Voor zorgorganisaties betekent dit dat ze meer eigen verantwoordelijkheid krijgen. De IGJ gaat minder vaak op bezoek, maar als ze komt, is het gerichter. Organisaties die goed presteren, krijgen meer ruimte. Waar risico's zijn, grijpt de inspectie harder in. - Minder administratieve lasten voor goede zorgverleners. - Meer focus op plekken waar het echt misgaat. - Snellere interventies bij ernstige risico's. Voor ouderen en hun families is de hoop dat de zorg veiliger wordt. Want uiteindelijk gaat het daarom: dat mensen kunnen vertrouwen op de zorg die ze krijgen. ### Zorgfraude blijft prioriteit Een belangrijk aandachtspunt blijft zorgfraude. De IGJ werkt samen met andere opsporingsdiensten om fraudeurs aan te pakken. Vogelzang benadrukt dat fraude het vertrouwen in de hele sector schaadt. "Elke euro die door fraude verdwijnt, is een euro die niet naar zorg gaat. Dat is onacceptabel." De inspectie kijkt daarbij niet alleen naar grote fraudezaken, maar ook naar kleinere signalen. Patronen van declaraties, klachten van cliënten, en tips van zorgmedewerkers kunnen allemaal wijzen op misstanden. ### Een cultuur van leren Naast handhaven wil de IGJ ook ruimte maken voor leren. Als een organisatie een fout maakt en daar open over is, moet er ruimte zijn om te verbeteren. Dat betekent niet dat alles door de vingers wordt gezien, maar wel dat de inspectie oog heeft voor goede bedoelingen. "We willen geen angstcultuur," zegt Vogelzang. "We willen dat mensen durven melden als iets niet goed gaat, zodat we samen kunnen werken aan betere zorg." ### Conclusie De IGJ zet een flinke koerswijziging in. Minder sectoraal, meer risico-gestuurd. Dat vraagt om scherpe keuzes en durf. Voor de zorgsector betekent het een andere rol: meer eigen verantwoordelijkheid, minder regeldruk. Voor ouderen en hun naasten is het een teken dat de inspectie waakt over de kwaliteit van zorg, met focus op wat echt telt. Het is een ambitieuze verbouwing. Maar als het lukt, kan de IGJ een voorbeeld worden van hoe toezicht in de zorg modern en effectief kan zijn. En dat is uiteindelijk in het belang van iedereen die zorg nodig heeft.