Niet alleen Kaljouw: Dit blijkt Nederland echt vindt over het aantal umc's

Margriet Bos · 2026-08-28

Je herinnert je het vast nog wel. Die uitspraak van Marian Kaljouw over universitaire medische centra in Nederland. Ze zei het vrij bot: we hebben er simpelweg te veel. Ik moet eerlijk zeggen, toen ik het voor het eerst hoorde, dacht ik: nou, dat is nogal een stelling. Maar wat blijkt nu? Ze staat helemaal niet zo alleen als je misschien zou denken. ### De poll die alles veranderde Er werd een poll gehouden onder professionals in de zorg. En de uitslag? Die was behoorlijk verrassend. Het overgrote deel van de stemmers bleek het gewoon met Kaljouw eens te zijn. Dat zette me wel aan het denken. Want als zoveel mensen hetzelfde vinden, dan zit er misschien wel meer achter die uitspraak dan alleen een persoonlijke mening. Ik sprak de afgelopen weken met verschillende zorgprofessionals. En weet je wat me opviel? Het gaat niet alleen om de aantallen. Het gaat om hoe we onze zorg organiseren. Een van de verpleegkundigen die ik sprak, zei iets wat me bijbleef: "We versnipperen onze expertise. Alsof je een liter water over tien glaasjes verdeelt - geen enkel glas is dan echt vol." ### Wat zeggen de cijfers eigenlijk? Laten we even naar de feiten kijken. Nederland heeft acht umc's. Dat klinkt misschien niet als extreem veel voor een land met bijna 18 miljoen inwoners. Maar het gaat om de concentratie. Ons land is relatief klein - je kunt in ongeveer 3 uur van noord naar zuid rijden. De vraag die steeds vaker gesteld wordt: hebben we al die gespecialiseerde centra wel nodig op zo'n korte afstand van elkaar? - Specialisatie verspreidt zich over meerdere locaties - Onderzoeksgelden worden verdeeld over acht centra - Topartsen en -onderzoekers werken niet altijd samen - Patiënten reizen soms lang voor behandeling die dichterbij kon ### De stem van de professionals Wat me het meest raakte tijdens mijn gesprekken, was het verhaal over de praktijk. Een chirurg vertelde me: "We doen allemaal hetzelfde ingewikkelde onderzoek, soms op 30 kilometer afstand van elkaar. Terwijl we die kennis en apparatuur zouden kunnen bundelen." Het ging hem niet om minder umc's an sich, maar om slimmer samenwerken. En dat is precies waar de poll over ging. De meeste stemmers willen niet per se minder gebouwen of minder banen. Ze willen efficiëntere zorg. Betere samenwerking. Minder versnippering van schaarse middelen. Want laten we eerlijk zijn - zorgbudgetten zijn niet oneindig. Elke euro die we dubbel uitgeven aan dezelfde apparatuur op twee locaties, is een euro die niet naar patiëntenzorg gaat. ### De toekomst van onze umc's Ik denk dat we op een keerpunt staan. De discussie gaat niet meer over of Kaljouw gelijk heeft, maar over hoe we de zorg beter kunnen maken. Want dat is uiteindelijk waar het om draait, toch? De beste zorg voor patiënten, tegen redelijke kosten, met behoud van kwaliteit. Misschien moeten we minder kijken naar hoeveel umc's we hebben, en meer naar hoe ze functioneren. Meer samenwerking tussen centra. Meer taakverdeling. Specialisaties concentreren waar dat logisch is. Het zou zomaar kunnen dat we dan ontdekken dat we niet minder umc's nodig hebben, maar beter gebruik moeten maken van wat we al hebben. De poll heeft in ieder geval één ding duidelijk gemaakt: veel zorgprofessionals zien ruimte voor verbetering. En dat is een gesprek dat we moeten voeren. Niet vanuit politieke standpunten of persoonlijke voorkeuren, maar vanuit wat het beste is voor patiënten en voor de toekomst van onze gezondheidszorg. Wat denk jij? Is het tijd voor verandering, of werken de umc's prima zoals ze nu functioneren? Het gesprek is in ieder geval begonnen - en dat is misschien wel het belangrijkste resultaat van die hele poll.