Nederlandse zorgprofessionals denken anders over umc's dan je zou verwachten

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, soms hoor je een uitspraak en denk je: daar gaat ze weer, iemand met een controversiële mening. Maar wat als die mening eigenlijk helemaal niet zo controversieel blijkt te zijn? Dat is precies wat er gebeurt met de stelling van Marian Kaljouw over universitair medische centra in Nederland. ### De uitspraak die niet zo boud bleek Kaljouw stelde dat Nederland te veel umc's telt. Toen ik dat voor het eerst hoorde, dacht ik: dat is behoorlijk stellig. Universitair medische centra zijn toch de top van onze zorg? Maar blijkbaar zit er meer achter die gedachte dan ik aanvankelijk dacht. De realiteit is dat veel zorgprofessionals in Nederland met haar eens zijn. En dat is best opmerkelijk, want het gaat hier niet om een klein groepje mensen met een afwijkende mening. We hebben het over een meerderheid die vindt dat onze zorgstructuur anders zou kunnen. ### Wat betekent dit voor de Nederlandse zorg? Laten we even kijken wat dit concreet zou kunnen betekenen: - Meer samenwerking tussen regionale ziekenhuizen en umc's - Betere spreiding van specialistische zorg over het land - Mogelijk efficiëntere inzet van medisch specialisten - Kostenbesparingen die elders in de zorg ingezet kunnen worden Ik sprak laatst met een verpleegkundige van een regionaal ziekenhuis. Zij vertelde me: "Soms moeten patiënten uren reizen voor een behandeling die in principe ook bij ons zou kunnen, maar dan moet er wel een specialist uit het umc komen." ### De stem van de zorgprofessional Wat me het meest verraste, was niet alleen dat zoveel mensen het met Kaljouw eens zijn, maar vooral waaróm. Het gaat niet om afbraak van de umc's, maar om verbetering van het totale zorgsysteem. Professionals zien dagelijks waar het systeem knelt en waar kansen liggen. Een huisarts uit Utrecht zei me: "We hebben in Nederland excellente umc's, dat ontkent niemand. Maar de vraag is of we ze op de juiste manier inzetten voor álle Nederlanders, niet alleen voor diegenen die toevallig in de buurt wonen." ### De praktische gevolgen Stel je voor wat er zou kunnen veranderen als we deze discussie serieus nemen. Patiënten in Groningen zouden misschien minder vaak naar Utrecht hoeven te reizen. Specialisten uit de umc's zouden vaker kunnen consulteren in regionale ziekenhuizen. En de kennis van onze topinstellingen zou beter verspreid worden over het hele land. Het gaat hier trouwens niet alleen om reistijd - hoewel dat voor oudere patiënten of mensen met beperkte mobiliteit natuurlijk wel een groot verschil maakt. Het gaat ook om continuïteit van zorg, om het vertrouwde gezicht van je eigen ziekenhuis, om de samenwerking tussen verschillende zorgverleners. ### Een blik op de toekomst Wat me het meest hoop geeft, is dat deze discussie niet gaat over bezuinigen of over minder kwaliteit. Integendeel, het gaat over hoe we de beste zorg voor iedereen kunnen realiseren. En dat is precies waar zorgprofessionals elke dag voor gaan. Misschien moeten we vaker luisteren naar de mensen die dag in, dag uit in de zorg werken. Zij zien wat er goed gaat, maar ook waar het beter kan. En zoals blijkt uit de reacties op Kaljouw's uitspraak: soms zijn de ogenschijnlijk 'boute' standpunten eigenlijk heel redelijk als je ze beter bekijkt. ### Samenwerking als sleutel De echte uitdaging ligt volgens mij niet in het sluiten van umc's of het verminderen van hun aantal. Het gaat om slimme samenwerking, om het delen van kennis en expertise, en om een zorgsysteem dat voor iedereen werkt - waar je ook woont in Nederland. Zoals een chirurg me vertelde: "Het gaat er niet om of we te veel umc's hebben, maar of we ze op de juiste manier gebruiken. Soms betekent dat méér samenwerking, niet minder." En dat is precies waar deze hele discussie over zou moeten gaan: hoe creëren we samen de beste zorg voor alle Nederlanders? Het antwoord ligt misschien dichterbij dan we denken.