Nederlandse zorgexperts betwisten het nut van zeven umc's

Margriet Bos · 2026-08-24

Je hebt het vast wel gehoord: die opvallende uitspraak van Marjan Kaljouw. Ze is eerste Kamerlid voor de VVD en was eerder bestuursvoorzitter van de Nederlandse Zorgautoriteit. Haar stelling is duidelijk: Nederland heeft geen zeven universitaire medische centra nodig. En weet je? Ze staat niet alleen in dat gevoel. Het is een discussie die al langer speelt, maar nu komt hij weer naar de oppervlakte. Waarom eigenlijk? Omdat de zorgkosten blijven stijgen en de efficiëntie steeds belangrijker wordt. We moeten kritisch kijken naar wat we hebben, en wat we echt nodig hebben. ### Wat betekent dit voor de zorg in Nederland? Laten we even stilstaan bij wat umc's precies doen. Het zijn niet zomaar ziekenhuizen. Het zijn academische centra waar patiëntenzorg, onderwijs en onderzoek samenkomen. Ze behandelen complexe aandoeningen en trainen toekomstige artsen. Maar zeven van zulke centra? Dat is de vraag die nu op tafel ligt. Sommige experts zeggen dat we met minder kunnen. Dat we kunnen samenwerken tussen regio's. Dat specialismen beter verdeeld kunnen worden. Het gaat niet alleen om geld, maar ook om kwaliteit. Want als je expertise verspreidt over te veel locaties, wordt het soms juist minder sterk. ### De argumenten voor en tegen Laten we de verschillende kanten eens bekijken: - **Voor concentratie**: Meer specialisatie per centrum, minder versnippering van dure apparatuur, en mogelijk betere onderzoeksresultaten door focus - **Tegen concentratie**: Toegankelijkheid voor patiënten wordt minder, regionale binding kan verloren gaan, en werkgelegenheid in bepaalde regio's komt onder druk Het is niet zwart-wit. Er zijn goede argumenten aan beide kanten. En dat maakt de discussie juist zo belangrijk. Want het gaat uiteindelijk om onze zorg, om jouw zorg, om de zorg van onze ouders en kinderen. Ik heb zelf wel eens gedacht: wat als we het anders organiseren? Wat als we bepaalde complexe zorg concentreren in vier of vijf umc's, en de andere taken anders verdelen? Het zou kunnen betekenen dat patiënten soms verder moeten reizen voor zeer gespecialiseerde zorg. Maar het zou ook kunnen betekenen dat die zorg dan beter wordt. ### De menselijke kant van de zorg We moeten niet vergeten waar het echt om gaat. Zorg gaat over mensen, niet alleen over systemen. Als een patiënt met een zeldzame aandoening verder moet reizen, wat betekent dat voor hen? En voor hun familie? Aan de andere kant: als gespecialiseerde teams vaker bepaalde ingrepen doen, worden ze er meestal beter in. Er is een bekend gezegde: 'meten is weten'. Maar in de zorg is 'ervaren is weten' soms net zo belangrijk. De ervaring van artsen die dagelijks complexe gevallen zien, de ervaring van verpleegkundigen, en vooral de ervaring van patiënten zelf. ### Wat vinden professionals in de praktijk? Ik sprak recent met enkele zorgprofessionals over dit thema. Een verpleegkundig specialist zei: 'We moeten niet naar het aantal umc's kijken, maar naar wat patiënten nodig hebben.' Een ander punt dat naar voren kwam: de samenwerking tussen umc's en perifere ziekenhuizen kan veel beter. Dat zou de druk op umc's kunnen verlichten. Het gaat dus niet alleen om zeven of vijf umc's. Het gaat om het hele systeem. Hoe werken verschillende zorginstellingen samen? Hoe stroomt kennis door het land? En hoe zorgen we ervoor dat elke patiënt, waar die ook woont, de beste zorg krijgt die mogelijk is? ### De toekomst van onze umc's De discussie over umc's is geen nieuw probleem. Maar wel een urgent probleem. Met vergrijzing, stijgende zorgkosten en toenemende complexiteit van behandelingen, moeten we keuzes maken. Slimme keuzes. Keuzes die de kwaliteit van zorg waarborgen, nu en in de toekomst. Wat vind jij eigenlijk? Het is makkelijk om mee te praten met de laatste trend. Maar het is moeilijker om echt na te denken over wat het beste is voor onze zorg. Voor jouw zorg. Voor de zorg van je dierbaren. Daarom nodig ik je uit om hierover mee te denken. Niet als expert, maar als mens die zorg nodig heeft of zorg geeft aan anderen. Want uiteindelijk gaat het daarover. Over mensen. Over kwaliteit. Over een systeem dat werkt voor iedereen. Laten we het gesprek aangaan. Laten we vragen stellen. En laten we vooral luisteren naar verschillende perspectieven. Want alleen dan komen we tot oplossingen die echt werken. Voor nu, en voor de generaties na ons.