Nederlandse Zorg Niet Klaar voor Oorlog: Wachtlijsten als Waarschuwing

Margriet Bos · 2026-10-05

### Wachtlijsten als spiegel van onze kwetsbaarheid Stel je voor: je ligt in het ziekenhuis, wachtend op een operatie die maar niet komt. Ondertussen hoor je dat in Polen en Duitsland de zorg volledig is voorbereid op een oorlogssituatie. In Nederland, waar we zo trots zijn op onze efficiëntie, zijn de ziekenhuizen er nog niet eens aan begonnen. Dat schuurt. En het baart Kamerleden en Hans van Goudoever, voorzitter van Amsterdam UMC en de Coalitie Weerbare Zorg, grote zorgen. "We hebben nu al wachtlijsten," zegt hij. Terecht. ### Efficiëntie is niet hetzelfde als veerkracht Ons zorgsysteem is tot op het bot geoptimaliseerd. Dat klinkt goed, maar het betekent ook dat er weinig ruimte is voor het onverwachte. Denk aan een lopende band die perfect loopt, tot er iets misgaat. Dan stopt alles. In landen om ons heen hebben ze buffervoorraden, reservecapaciteit en noodplannen. Hier niet. We leunen op een systeem dat draait op krappe budgetten en hoge werkdruk. Geen ruimte voor een crisis, laat staan een oorlog. > "We hebben nu al wachtlijsten," zegt Van Goudoever. Dat is geen detail, het is een alarmsignaal. ### Wat betekent dit voor jou als professional? Als je in de zorg werkt, weet je dat wachtlijsten geen abstract cijfer zijn. Het zijn mensen die pijn lijden, die angstig wachten op een diagnose, die niet kunnen werken of voor hun familie zorgen. Een oorlog zou die druk nog eens exponentieel vergroten. Gewonden, trauma's, uitval van personeel, tekorten aan medicijnen en materialen. Zonder voorbereiding wordt dat een ramp. - **Personeelstekorten:** Nu al kampen we met een tekort aan verpleegkundigen en artsen. In een crisissituatie wordt dat alleen maar erger. - **Medicijntekorten:** Nederland is afhankelijk van buitenlandse leveranciers. Bij een conflict vallen die weg. - **Operationele druk:** Ziekenhuizen moeten nu al keuzes maken wie wel en niet geholpen wordt. Een oorlog maakt die keuzes onmenselijk. ### De politiek kijkt toe Kamerleden hebben hun zorgen geuit. Ze vragen om actie, om investeringen in weerbaarheid. Maar zoals zo vaak blijft het bij woorden. Ondertussen waarschuwt Van Goudoever dat we niet moeten wachten tot het te laat is. "We moeten nu beginnen," zegt hij. En hij heeft gelijk. Weerbare zorg betekent niet alleen meer geld, maar ook anders organiseren. Denk aan het aanleggen van noodvoorraden, het trainen van personeel voor crisissituaties en het opzetten van regionale samenwerking. ### Wat kun jij doen? Als professional in de zorg of als betrokken burger kun je je stem laten horen. Praat erover met collega's, kaart het aan bij beleidsmakers, en vraag om concrete plannen. Want een oorlog komt niet met een waarschuwing. Maar de tekenen zijn er al. Wachtlijsten zijn daar één van. Laten we niet wachten tot het te laat is. *Margriet Bos is expert persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen. Ze schrijft regelmatig over kwetsbaarheden in de Nederlandse zorg en hoe we die kunnen aanpakken.*