Nederlandse stemmers verrassen: Kaljouw's omstreden umc-stelling blijkt breed gedragen

Margriet Bos · 2026-08-28

Stel je voor: je zit aan de keukentafel met een kop koffie, en iemand zegt iets wat je eigenlijk best wel schokkend vindt. Dat had ik toen ik Marian Kaljouw haar uitspraak over umc's hoorde doen. Ze beweerde gewoon dat Nederland er te veel heeft. Mijn eerste reactie? 'Nou, dat is nogal een boude stelling.' Maar wat blijkt nu uit de poll? De meeste stemmers denken er precies hetzelfde over. Het is eigenlijk best fascinerend. Soms hoor je iemand iets zeggen waarvan je denkt: dat kan toch niet kloppen? En dan blijkt achteraf dat veel meer mensen die mening delen dan je had verwacht. Dat is precies wat er hier gebeurt. ### Wat maakt deze discussie zo belangrijk? Umc's - oftewel universitaire medische centra - zijn natuurlijk niet zomaar ziekenhuizen. Het zijn de plekken waar het allercomplexste onderzoek gebeurt, waar de meest ingewikkelde behandelingen worden uitgevoerd. Ze kosten ook behoorlijk wat geld. We hebben er acht in Nederland, en dat lijkt misschien niet veel voor een land van bijna 18 miljoen mensen. Maar als je kijkt naar wat ze doen en wat ze kosten, dan wordt de discussie interessant. Het gaat niet alleen om de aantallen, hoor. Het gaat om de verdeling van zorg, om de toegankelijkheid voor patiënten, en om de efficiëntie van ons hele zorgsysteem. Wanneer je een behandeling nodig hebt die alleen in een umc kan, dan reis je soms honderden kilometers. Dat is best ingrijpend, zeker als je niet zo mobiel meer bent. ### Waarom denken zoveel mensen dat we te veel umc's hebben? Laten we even kijken naar wat er speelt: - De kosten zijn enorm hoog, en die stijgen alleen maar - Er is overlap tussen wat verschillende umc's doen - Sommige regio's hebben meerdere umc's dicht bij elkaar - Patiënten moeten vaak ver reizen voor gespecialiseerde zorg - Er zijn lange wachtlijsten voor bepaalde behandelingen Nu hoor ik je denken: maar die umc's zijn toch nodig voor onderzoek en onderwijs? Zeker waar. Maar de vraag is of we die functies op een andere manier kunnen organiseren. Kunnen bepaalde onderzoeken niet beter samenwerken? Kunnen we niet slimmer omgaan met de middelen die we hebben? Ik sprak laatst met iemand die zei: 'Het voelt soms alsof elke umc zijn eigen koninkrijkje is.' En daar zit misschien wel de kern. Als er meer samenwerking zou zijn, minder overlap, dan kunnen we misschien meer bereiken met minder middelen. ### Wat betekent dit voor de toekomst van onze zorg? Dit gesprek gaat eigenlijk over veel meer dan alleen umc's. Het gaat over hoe we onze zorg willen organiseren voor de komende decennia. Willen we blijven doen wat we altijd deden? Of durven we kritisch te kijken naar wat werkt en wat beter kan? Het interessante aan deze poll is dat het laat zien dat veel Nederlanders wel degelijk openstaan voor verandering. Ze zien de problemen, ze voelen de knelpunten, en ze zijn bereid om moeilijke vragen te stellen. Dat vind ik eigenlijk best hoopgevend. Want laten we eerlijk zijn: onze zorg is fantastisch in veel opzichten, maar er zijn ook dingen die beter kunnen. En soms moet je eerst erkennen dat er iets niet optimaal is, voordat je het kunt verbeteren. Deze discussie is niet zomaar voorbij, dat voel ik wel. Het zal de komende tijd alleen maar relevanter worden, zeker met de toenemende druk op het zorgsysteem en de vergrijzing die doorzet. De vraag is niet óf er iets moet veranderen, maar hóe we dat gaan doen. Wat mij betreft is het belangrijkste dat we blijven praten, blijven luisteren naar elkaar, en openstaan voor nieuwe ideeën. Want zoals deze poll laat zien: soms zit de wijsheid niet bij één persoon, maar bij velen samen. En dat is misschien wel de mooiste les van dit hele verhaal.