Nederlanders blijken massaal te denken wat Marian Kaljouw durfde te zeggen

Margriet Bos · 2026-08-28

Je hebt het vast gehoord. Die uitspraak van Marian Kaljouw over de universitaire medische centra in Nederland. Ze zei het ronduit: we hebben er te veel. En je weet wel, toen dacht ik... is dat echt zo'n gek idee? Of is het juist heel logisch? Het blijkt dat ik niet de enige ben die dat denkt. Sterker nog, verreweg de meeste mensen die meededen aan de poll zijn het met haar eens. Dat zette me aan het denken. Waarom voelt dit voor zoveel mensen als de waarheid? ### Waarom voelt 'te veel umc's' voor velen als logisch? Laten we eens kijken naar de cijfers. Nederland heeft acht umc's. Voor een land van ongeveer 17,5 miljoen inwoners. Als je dat vergelijkt met andere landen, dan valt het op. Het is alsof je in een kleine straat vijf supermarkten hebt staan. Handig, misschien. Maar efficiënt? Nee, niet echt. Iedere umc doet onderzoek, heeft gespecialiseerde afdelingen en kost natuurlijk geld. Heel veel geld. En dan vraag je je af: kunnen we die kennis en middelen niet beter bundelen? Want laten we eerlijk zijn, sommige zeldzame behandelingen worden maar een paar keer per jaar uitgevoerd. Is het dan nodig dat die in meerdere umc's kunnen? - Concentratie van expertise op één plek - Minder versnippering van dure apparatuur - Meer samenwerking tussen specialisten - Mogelijk lagere kosten voor dezelfde kwaliteit Het klinkt eigenlijk best logisch als je er zo over nadenkt. Maar het is wel een gevoelig onderwerp, want niemand wil dat de zorg dichtbij verdwijnt. ### De menselijke kant van de discussie Hier komt het lastige. Want ja, efficiëntie klinkt mooi op papier. Maar zorg gaat over mensen. Over dat ene familielid dat behandeling nodig heeft. Over de reistijd voor bezoek. Over het vertrouwen in een ziekenhuis dichtbij. Toch hoor ik ook de andere kant. Een specialist vertelde me laatst: "Soms hebben we maar één of twee patiënten per jaar voor een bepaalde behandeling. Dan moet ik alles bijhouden, de apparatuur onderhouden... terwijl een collega in een ander umc hetzelfde doet. Als we dat zouden combineren, zouden we beide beter worden." Het is een dilemma. De balans tussen bereikbaarheid en kwaliteit. Tussen nabijheid en expertise. En daar zit volgens mij de kern van waarom Kaljouw's uitspraak zo veel weerklank vindt. We voelen allemaal dat er iets niet klopt in het systeem. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Deze poll-uitslag is geen oplossing, maar wel een signaal. Een signaal dat veel Nederlanders vragen hebben bij hoe we onze topzorg hebben georganiseerd. En dat ze openstaan voor een gesprek over verandering. Want laten we wel wezen, de zorgkosten blijven stijgen. De vergrijzing zet door. We moeten slimmer omgaan met wat we hebben. Dat betekent keuzes maken. Misschien niet minder umc's in aantal, maar wel anders. Meer specialisatie per centrum. Betere samenwerking. Minder concurrentie en meer complementariteit. Het mooie is dat het gesprek nu gevoerd wordt. Dat mensen niet meer bang zijn om te zeggen: misschien kan het anders. Misschien beter. Dat is wat deze poll laat zien. We zijn niet tevreden met 'zo gaat het nu eenmaal'. We willen nadenken over hoe het zou kunnen. En dat is hoopvol. Want als er iets is wat de Nederlandse zorg nodig heeft, dan is het wel het lef om kritisch naar zichzelf te kijken. Om te vragen: doen we het goed, of kunnen we het beter? Marian Kaljouw had dat lef. En blijkbaar staan veel Nederlanders achter haar. Niet omdat ze tegen umc's zijn, maar omdat ze vóór betere zorg zijn. Dus de volgende keer dat je iemand hoort praten over de zorg, over kosten, over wachtlijsten... vraag dan eens: hoe zou het anders kunnen? Want dat gesprek, dat is waar het nu om draait. En dat gesprek is begonnen.