Nederland kritisch over EU-plan hartgezondheid: 'Onrealistisch'

Margriet Bos · 2026-02-25

Nederland zet flinke vraagtekens bij het Europese Actieplan Hart- en Vaatgezondheid. Dat voelt een beetje als een verre buur die precies komt vertellen hoe je je tuin moet onderhouden. Je knikt beleefd, maar denkt ondertussen: je kent onze grond niet. Voormalig VWS-minister Jan Anthonie Bruijn was er duidelijk over in een commissiebrief. Hij noemde het plan “onrealistisch en onvoldoende onderbouwd”. Dat zijn geen kleine woorden in de wereld van beleid en gezondheidszorg. Het zegt iets over hoe wij in Nederland naar Europese regelgeving kijken. ### Wat staat er eigenlijk in dat EU-plan? Het Europese Actieplan heeft als doel hart- en vaatziekten terug te dringen. Dat klinkt natuurlijk heel nobel, en dat is het ook. Niemand wil dat mensen onnodig lijden aan aandoeningen die vaak voorkomen kunnen worden. Het gaat om zaken als: - Het bevorderen van gezondere levensstijlen - Betere vroege opsporing van risicofactoren - Gelijkwaardige toegang tot zorg in alle EU-landen - Meer onderzoek en innovatie Maar hier wringt 'm nu net de schoen volgens Nederland. Een plan dat voor Griekenland, Zweden en Portugal moet werken, past niet zomaar op de Nederlandse situatie. Ons zorgsysteem is anders ingericht, onze cultuur rond gezondheid verschilt, en zelfs onze eetgewoonten zijn niet overal hetzelfde.  ### De Nederlandse visie: eigen verantwoordelijkheid Minister Bruijn gaf wel aan dat hij een nationale agenda wel zag zitten. Dat is belangrijk om te benadrukken. Het is niet dat Nederland niets wil doen aan hartgezondheid. Integendeel. Maar volgens hem ligt de verantwoordelijkheid daarvoor bij “het veld zelf”. Wat betekent dat, “het veld zelf”? Dat zijn de artsen, de verpleegkundigen, de huisartsenposten, de fysiotherapeuten, de diëtisten. De mensen die dagelijks met patiënten werken. Zij weten volgens deze visie het beste wat er nodig is in hun eigen regio, in hun eigen praktijk. Een centraal opgelegd plan vanuit Brussel mist die lokale nuance. Het kan zelfs contraproductief werken als het zorgverleners gaat opzadelen met extra administratie of regels die in de praktijk niet werkbaar zijn. ### Het belang van maatwerk in de zorg Dit hele debat raakt aan iets fundamenteels in de gezondheidszorg: maatwerk. Wat voor de ene patiënt werkt, werkt niet voor de andere. Wat in de ene wijk nodig is, is in de andere wijk minder urgent. Nederland heeft een traditie van gepolder en overleg, van samen tot oplossingen komen. “Een plan van bovenaf opleggen, dat past gewoon niet bij hoe wij hier werken,” zou je kunnen zeggen. Het voelt een beetje als een standaard recept voor stoofpot, terwijl elke kok zijn eigen draai eraan geeft op basis van wat er in het seizoen is. ### Wat betekent dit voor de toekomst? De kritiek van Nederland betekent niet dat er niets gaat gebeuren. Waarschijnlijk wel dat er een Nederlandse versie komt van een actieplan. Een die rekening houdt met: - Ons dichte netwerk van eerstelijnszorg - De rol van de gemeenten in preventiebeleid - Bestaande succesvolle initiatieven zoals de Gecombineerde Leefstijl Interventie - De kennis en ervaring van Nederlandse cardiologen en onderzoekers Het is een oproep voor meer subsidiariteit: laat de beslissingen zo dicht mogelijk bij de mensen zelf genomen worden. Dat kost misschien meer overleg, meer tijd. Maar het levert waarschijnlijk ook meer draagvlak en betere resultaten op. Uiteindelijk gaat het erom dat mensen langer gezond blijven. Of dat nu via een Europees plan of een Nederlandse agenda gebeurt, dat is bijzaak. De hoofdzaak is dat het werkt voor de mensen die er elke dag mee te maken hebben. En daar heeft Nederland, zo lijkt het, een duidelijke mening over.