Nachtdienst in de zorg: waarom chronoroosteren de oplossing is

Margriet Bos · 2026-07-01

Werkgevers in de zorg kunnen de schadelijke effecten van nachtdiensten voor medewerkers niet langer negeren. Dat vindt Pieter van Foreest, de eerste zorgaanbieder die het chronoroosteren in de ouderenzorg wil uitproberen. Ze vergelijken nachtdiensten draaien met werken met chroom-6. Het is een krachtige uitspraak die laat zien hoe serieus het probleem is. Nachtdiensten verstoren namelijk je biologische klok, wat kan leiden tot gezondheidsklachten zoals slaapproblemen, vermoeidheid en een hoger risico op hart- en vaatziekten. Ook het sociale leven lijdt eronder: je mist tijd met familie en vrienden. Vooral in de ouderenzorg, waar personeelstekorten groot zijn, is het een urgent thema. ### Wat is chronoroosteren precies? Chronoroosteren is een manier van roosteren die rekening houdt met je natuurlijke slaap-waakritme. In plaats van wisselende diensten die je lichaam elke keer laten schakelen, werk je volgens een vast patroon. Denk aan een periode van alleen ochtenddiensten, gevolgd door een periode van avonddiensten. Dit helpt je lichaam om zich aan te passen en vermindert de belasting. Pieter van Foreest is de eerste zorginstelling in Nederland die dit in de ouderenzorg gaat testen. Ze hopen dat het de gezondheid en het welzijn van zorgmedewerkers verbetert, zonder dat de kwaliteit van zorg achteruitgaat. ### Waarom is nachtdienst zo schadelijk? Nachtdiensten dwingen je om actief te zijn wanneer je lichaam normaal slaapt. Dit verstoort de aanmaak van melatonine, het hormoon dat je slaap regelt. De gevolgen zijn niet mals: - **Slaapstoornissen**: je valt moeilijk in slaap en wordt vaker wakker. - **Vermoeidheid**: je voelt je constant moe, wat je concentratie en reactievermogen aantast. - **Gezondheidsrisico's**: studies tonen een verhoogd risico op diabetes, obesitas en depressie. - **Sociale isolatie**: je mist feestjes, etentjes en tijd met geliefden. Pieter van Foreest vergelijkt het met chroom-6, een giftige stof die jarenlang in de bouw werd gebruikt. Het idee is dat werkgevers, net als bij chroom-6, verantwoordelijkheid moeten nemen voor de schade die nachtdiensten veroorzaken. Het is een oproep om niet weg te kijken, maar actie te ondernemen. ### Hoe kan chronoroosteren helpen? Chronoroosteren biedt een praktische oplossing. Door diensten te clusteren, geef je je lichaam de kans om een nieuw ritme te vinden. Stel: je werkt twee weken alleen nachtdiensten, daarna twee weken ochtenddiensten. Je lichaam weet dan wat het kan verwachten. Dit klinkt simpel, maar het vraagt om een andere manier van plannen. Werkgevers moeten goed kijken naar de behoeften van hun team en flexibel zijn. Denk aan: - **Vaste blokken**: bijvoorbeeld 4 nachten achter elkaar, gevolgd door 3 dagen vrij. - **Hersteltijd**: voldoende rust tussen diensten, minimaal 11 uur. - **Persoonlijke voorkeuren**: sommige medewerkers zijn van nature ochtendmensen, anderen avondmensen. > "We moeten stoppen met het idee dat nachtdiensten onvermijdelijk zijn. Er zijn manieren om de impact te verminderen, en het is onze plicht om die te verkennen." – Pieter van Foreest ### De rol van werkgevers Werkgevers in de zorg hebben een morele verantwoordelijkheid om hun personeel te beschermen. Het is niet genoeg om alleen te zeggen dat nachtdiensten erbij horen. Ze moeten actief zoeken naar alternatieven. Chronoroosteren is een stap, maar er zijn ook andere opties, zoals: - **Flexibele werktijden**: medewerkers kiezen zelf hun diensten. - **Teamroosters**: teams beslissen samen hoe ze de diensten verdelen. - **Technologie**: apps die helpen bij het optimaliseren van roosters. Pieter van Foreest laat zien dat het kan. Ze zijn een voorbeeld voor andere zorginstellingen. Als meer organisaties volgen, kan dat een groot verschil maken voor de duizenden zorgmedewerkers die nu elke nacht hun gezondheid riskeren. ### Wat betekent dit voor de ouderenzorg? De ouderenzorg heeft te maken met een hoge werkdruk en personeelstekorten. Nachtdiensten zijn vaak een noodzakelijk kwaad, maar ze dragen bij aan uitval. Chronoroosteren kan helpen om medewerkers langer gezond en gemotiveerd te houden. Dat is niet alleen goed voor hen, maar ook voor de bewoners. Tevreden medewerkers geven betere zorg. Het is een win-winsituatie, mits het goed wordt uitgevoerd. ### Conclusie Nachtdiensten zijn een serieus probleem in de zorg, maar er zijn oplossingen. Chronoroosteren is een veelbelovend initiatief dat door Pieter van Foreest wordt getest. Werkgevers moeten niet wegkijken, maar verantwoordelijkheid nemen. Het is tijd om de gezondheid van zorgmedewerkers voorop te stellen. Of je nu in de ouderenzorg werkt of erover nadenkt: dit is een ontwikkeling om in de gaten te houden.