Mogen artsen behandelingen weigeren? Dit is wat de poll onthult

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een recente poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen behoorlijk over. Het is een onderwerp dat veel losmaakt, zowel onder zorgprofessionals als bij patiënten. Laten we eens kijken wat er nu precies speelt. De poll laat zien dat een meerderheid van de artsen voorstander is van meer weigeringsruimte. Maar dat roept natuurlijk direct vragen op. Wanneer mag een arts dan precies nee zeggen? En hoe zit het met de rechten van de patiënt? Het is een delicate balans tussen professionele autonomie en de zorgplicht die elke arts heeft. ### Waarom willen artsen vaker weigeren? Er zijn verschillende redenen waarom artsen meer ruimte willen. Een veelgehoorde reden is dat ze behandelingen als zinloos of zelfs schadelijk beschouwen. Denk aan zeer invasieve ingrepen bij kwetsbare ouderen, waarvan de kans op herstel minimaal is. Artsen willen niet langer het gevoel hebben dat ze moeten handelen tegen hun professionele oordeel in. Daarnaast speelt de werkdruk een rol. Met steeds meer administratieve taken en een groeiend aantal patiënten, willen artsen keuzes kunnen maken die echt in het belang zijn van de zorg. Ze willen niet alleen maar uitvoeren wat er wordt gevraagd, maar ook kunnen sturen op kwaliteit van leven. - Medisch zinloos handelen voorkomen - Bescherming van de professionele integriteit - Focus op kwaliteit van leven in plaats van alleen levensverlenging - Het tegengaan van overbehandeling bij kwetsbare groepen ### De andere kant van de medaille Toch is er ook kritiek. Patiëntenorganisaties maken zich zorgen dat de stem van de patiënt ondergesneeuwd raakt. Wie bepaalt uiteindelijk wat zinvol is? En is het niet zo dat de patiënt altijd het laatste woord zou moeten hebben over zijn of haar eigen lichaam? Dat zijn terechte vragen. De discussie gaat dus niet alleen over de bevoegdheden van artsen, maar ook over de relatie tussen arts en patiënt. Het is een gesprek dat we als samenleving moeten voeren. Want uiteindelijk gaat het om vertrouwen. Patiënten moeten erop kunnen vertrouwen dat hun arts het beste met hen voorheeft, maar ook dat hun eigen wensen worden gerespecteerd. > "Een arts die nooit twijfelt, is een arts die niet goed nadenkt. Maar een arts die altijd weigert, verliest het vertrouwen van zijn patiënten." ### Wat betekent dit voor de praktijk? In de praktijk zal het er waarschijnlijk op neerkomen dat artsen duidelijker moeten communiceren waarom ze een behandeling niet zien zitten. Niet als een machtsmiddel, maar als een onderdeel van een goed gesprek. Samen beslissen is het sleutelwoord. De arts brengt zijn of haar kennis in, de patiënt zijn of haar wensen en waarden. Dat vraagt om een cultuurverandering. Zowel bij artsen als bij patiënten. Artsen moeten leren om hun twijfels uit te spreken, zonder bang te zijn voor conflicten. Patiënten moeten leren dat een weigering niet betekent dat ze in de steek worden gelaten, maar dat er oprecht naar hun belang wordt gekeken. ### Een stap vooruit De poll-uitslag is een signaal. Het laat zien dat de beroepsgroep nadenkt over haar eigen grenzen en verantwoordelijkheden. Dat is op zichzelf een positieve ontwikkeling. Zolang het gesprek maar open blijft en de patiënt centraal blijft staan, kan dit leiden tot betere zorg voor iedereen. Het is nu aan de beroepsverenigingen en de wetgever om hier duidelijke kaders voor te scheppen. Niet om artsen meer macht te geven, maar om helderheid te scheppen in wat wel en niet kan. Zodat iedereen weet waar hij of zij aan toe is. En dat is uiteindelijk in het belang van zowel de arts als de patiënt. De komende maanden zal dit onderwerp ongetwijfeld verder worden besproken. Het is een discussie die we niet uit de weg moeten gaan. Want het raakt aan de kern van wat goede zorg is: niet alleen het verlengen van leven, maar ook het bewaken van de kwaliteit ervan.