Mogen artsen behandelingen weigeren? Dit zegt de poll

Margriet Bos · 2026-08-07

Er is een interessante discussie gaande in de zorg. Artsen willen namelijk meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze dat willen en op welke gronden ze dat zouden mogen doen, daar verschillen de meningen nogal over. Het is een onderwerp dat veel losmaakt. Aan de ene kant begrijp je het wel: zorgverleners staan onder druk en moeten soms keuzes maken. Aan de andere kant roept het vragen op over de toegankelijkheid van zorg. Want wat betekent dit voor jou als patiënt of naaste? ### Waarom willen artsen meer ruimte om te weigeren? De zorg staat onder grote druk. Wachttijden lopen op, budgetten staan onder spanning en het personeel is schaars. Artsen geven aan dat ze soms behandelingen moeten uitvoeren waar ze zelf niet volledig achter staan. Denk aan behandelingen waarvan de effectiviteit niet bewezen is, of procedures die vooral vraaggestuurd zijn in plaats van noodzakelijk. Daarnaast speelt het morele kompas een rol. Een arts wil natuurlijk het beste voor zijn of haar patiënt. Maar wanneer een behandeling niet bijdraagt aan de kwaliteit van leven, kan het lastig zijn om die toch uit te voeren. Het gaat dan niet om het onthouden van zorg, maar om het maken van weloverwogen keuzes. - Behandelingen met onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing - Ingrepen die meer kwaad dan goed doen - Zorg die vooral vraaggedreven is zonder medische noodzaak ### Wat betekent dit voor senioren? Voor ouderen en hun mantelzorgers is dit onderwerp extra relevant. Juist zij krijgen vaak te maken met meerdere zorgverleners en verschillende behandelopties. Stel je voor dat je arts aangeeft een bepaalde behandeling niet meer te willen uitvoeren. Hoe ga je daar dan mee om? Het is belangrijk om te weten dat weigeren niet betekent dat de deur dichtgaat. Een arts die een behandeling weigert, heeft de plicht om dit goed uit te leggen. Ook moet er altijd gekeken worden naar alternatieven. Het gesprek aangaan is dus essentieel. Vraag door waarom een behandeling niet wordt uitgevoerd en welke opties er nog wél zijn. ### De rol van de patiënt Als patiënt heb je rechten. Je mag verwachten dat een zorgverlener transparant is over zijn of haar overwegingen. Een weigering moet altijd onderbouwd zijn en mag nooit zomaar gebeuren. Het is jouw lichaam en jouw leven, dus jij hoort een stem te hebben in het proces. Toch is de praktijk soms weerbarstig. Communicatie tussen arts en patiënt verloopt niet altijd even soepel. Daarom is het verstandig om voorbereid het gesprek in te gaan. Schrijf je vragen op en neem indien nodig iemand mee die je kan ondersteunen. Zo zorg je ervoor dat jouw wensen en zorgen serieus worden genomen. ### Wat zegt de wet? In Nederland is het recht op zorg goed vastgelegd. Maar er is ook ruimte voor de professionele autonomie van artsen. Zij mogen een behandeling weigeren als deze medisch niet verantwoord is of als zij een gewetensbezwaar hebben. Wel zijn er grenzen: een arts mag je niet zomaar laten vallen. Er moet altijd een verwijzing komen naar een andere zorgverlener. De discussie zoals die in de poll naar voren komt, gaat dus niet over het afschaffen van zorg. Het gaat over het vinden van een balans. Een balans tussen wat medisch mogelijk is, wat wenselijk is en wat betaalbaar blijft. ### Hoe nu verder? De uitkomsten van de poll laten zien dat er draagvlak is voor meer ruimte voor artsen. Maar het roept ook vragen op over hoe we de zorg toegankelijk en menselijk houden. Het is een gesprek dat we als samenleving moeten voeren. Niet alleen met zorgprofessionals, maar ook met patiënten en hun naasten. Wil je meer weten over dit onderwerp? Praat erover met je huisarts of zorgverlener. Zij kunnen je meer vertellen over hoe dit in de praktijk werkt en wat het voor jou betekent. En onthoud: goede zorg begint altijd met een goed gesprek.