Mogen artsen behandeling weigeren bij ouderdom? Jaap Sijmons stelt kritische vraag

Margriet Bos · 2026-07-28

### De moderne geneeskunde: hoop of illusie? "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt", constateert emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons. "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Zijn uitspraak zet aan het denken. Want wat betekent dit voor jou als zorgprofessional of als oudere die afhankelijk is van medische zorg? Het roept vragen op over de grenzen van de geneeskunde en de rol van artsen. ### Wat is het probleem met behandelen van ouderdom? Sijmons stelt dat de geneeskunde steeds vaker ingrijpt bij verschijnselen die simpelweg bij het ouder worden horen. Denk aan stijve gewrichten, verminderde mobiliteit of vergeetachtigheid. In plaats van deze als normaal onderdeel van het leven te zien, worden ze gediagnosticeerd als aandoeningen die behandeling vereisen. Dit leidt tot een groeiende groep chronisch zieke ouderen, die afhankelijk worden van medicijnen en zorg. Maar is dit altijd nodig? - **Meer medicijnen, meer bijwerkingen:** Ouderen krijgen vaak meerdere medicijnen voorgeschreven, wat leidt tot interacties en bijwerkingen. - **Psychische belasting:** Het label 'chronisch ziek' kan leiden tot angst en depressie. - **Kosten voor de samenleving:** De zorgkosten stijgen enorm door deze behandelingen. ### Mogen artsen dan behandeling weigeren? Volgens Sijmons zouden artsen de mogelijkheid moeten hebben om behandelingen te weigeren die geen echte medische noodzaak hebben. Dit klinkt misschien hard, maar het gaat om het voorkomen van overbehandeling. "Een arts moet niet alleen kijken naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat zinvol is voor de patiënt", zegt hij. Dit betekent dat een arts een operatie of medicijn kan weigeren als de kans op herstel klein is of de kwaliteit van leven er niet door verbetert. > "We moeten stoppen met het medicaliseren van ouderdom. Het is tijd om eerlijk te zijn over wat de geneeskunde wel en niet kan." – Jaap Sijmons ### Wat betekent dit voor jou? Voor ouderen en hun naasten is het belangrijk om kritisch te blijven. Vraag bij elke behandeling: wat is het doel? Gaat het om levensverlenging of om levenskwaliteit? Voor zorgprofessionals is het een oproep om meer te luisteren naar de wensen van de patiënt, in plaats van standaard protocollen te volgen. Het gaat om maatwerk, niet om standaardoplossingen. ### Hoe blijf je veilig en zelfstandig? Een persoonlijk alarm kan een uitkomst zijn voor ouderen die thuis willen blijven wonen, zonder dat ze zich zorgen hoeven te maken over vallen of acute medische problemen. Het biedt een vangnet, zodat je niet onnodig naar het ziekenhuis hoeft. Maar ook hier geldt: kies een alarm dat past bij jouw situatie, niet bij wat de markt je aanbiedt. ### Conclusie: een nieuwe kijk op ouderdom Sijmons' pleidooi is een wake-upcall. De geneeskunde is niet zaligmakend. Ouderdom is geen ziekte die we kunnen genezen, maar een fase in het leven waar we mee moeten leren omgaan. Door kritisch te blijven op behandelingen en te kiezen voor wat echt bijdraagt aan welzijn, kunnen we overbehandeling voorkomen. En dat is niet alleen goed voor de portemonnee, maar ook voor de kwaliteit van leven.