Waarom moeilijk bereikbare patiënten gewoon in het ziekenhuis rondlopen

Margriet Bos · 2026-10-29

Van inkoop tot implementatie zou digitale toegankelijkheid een kernwaarde moeten zijn bij elke zorgorganisatie. Dat stelt Lucille Standaar, die onlangs promoveerde op de digitalisering van de zorg. Haar conclusie is confronterend én herkenbaar: "De zogeheten moeilijk bereikbare groepen lopen gewoon rond in het ziekenhuis." Even laten bezinken. We hebben het dus niet over mensen die ergens ver weg wonen of buiten beeld blijven. Nee, ze zitten in de wachtkamer. Ze staan bij de balie. Ze lopen door de gangen. Alleen bereiken we ze niet met onze digitale oplossingen. ### Wie zijn die 'moeilijk bereikbare' groepen eigenlijk? Denk aan ouderen die moeite hebben met een patiëntenportaal. Mensen met een visuele beperking die vastlopen in een app. Of iemand die de Nederlandse taal niet goed machtig is en afhaakt bij een online formulier. Het zijn precies de mensen die zorg het hardst nodig hebben. En juist zij vallen buiten de boot wanneer we digitalisering te snel als vanzelfsprekend beschouwen. Standers onderzoek laat zien dat toegankelijkheid vaak pas laat in het proces aandacht krijgt. Als het systeem al is aangeschaft. Als de app al is gebouwd. Dan is aanpassen duur, omslachtig en soms gewoon te laat. ### Toegankelijkheid begint bij de inkoop, niet bij de helpdesk De kern van haar boodschap is eigenlijk simpel. Wil je dat digitale zorg écht iedereen bereikt? Dan moet toegankelijkheid vanaf dag één meewegen. Bij de inkoop dus. Bij het kiezen van een leverancier. Bij het opstellen van de eisen. - Stel toegankelijkheid als harde eis in je inkooptraject, niet als wens - Test systemen met echte gebruikers, ook ouderen en mensen met een beperking - Zorg dat er altijd een niet-digitaal alternatief blijft bestaan - Train medewerkers om signalen van digitale onmacht te herkennen Dat klinkt logisch. Toch gebeurt het nog te weinig, omdat de druk om te vernieuwen vaak groter is dan de aandacht voor wie achterblijft. > "We bouwen prachtige digitale zorg, maar vergeten soms voor wie we het eigenlijk doen." ### Wat dit betekent voor persoonsalarmering Deze les geldt net zo goed voor persoonlijke alarmering voor senioren. Een alarmsysteem is pas veilig als de gebruiker het ook echt kent en vertrouwt. Een polshorloge met tien menu's is misschien technisch knap, maar als oma het niet durft te gebruiken, heb je niets gewonnen. Kijk dus verder dan de specificaties. Vraag je af: snapt de gebruiker dit? Voelt het vertrouwd? Is er iemand die helpt als het even niet lukt? Dat is de echte maatstaf voor veiligheid. ### Toegankelijkheid is geen kostenpost, maar een keuze Standers pleidooi is uiteindelijk een oproep aan de hele sector. Van inkoop tot implementatie, van leverancier tot zorgverlener. Wie digitale toegankelijkheid serieus neemt, bereikt meer mensen en voorkomt dat kwetsbare groepen buiten beeld raken. En dat begint met een simpele vraag bij elk nieuw systeem: voor wie bouwen we dit eigenlijk, en bereikt het hen ook echt?